Vérificateur d'orthographe arménien
téléchargez HySpell maintenant
 Morphology

Western Armenian

քթի → քիթ (noun)
Singular • Genitive case
Singular • Dative case
 Dictionnaire
ՔԻԹ
գոյական
    1. ունչ, ռնգունք։
    2. հոտառութիւն։
    3. (նաւի՝ շան՝ գայլի՝) ցռուկ։
    4. (եզի՝) դունչ։
    5. (արծիւի՝) արծուեռունգ։
    6. (փիղի՝) պատիճ։
    7. (խոզի՝ միջատի՝) կնճիթ։
    8. (կրճատ՝) պնչատ։
    9. (տրորած՝) փչխուկ։

Դարձուածքներ
խոփի քիթ
խոփացռուկ, խոփքիթ։

քիթը վեր
հպարտ։

քիթը կախ
դժկամակ, դժգոհ, դժգմնած։

քիթը կոտրած
պարտուած, նկուն։

տափակ քիթով
տափունչ։

Source: Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): p. 533
Nouveau!
ՔԻԹ քթի, ＋քիթի,
⨀հին բառ ՔԻԹՔ (քթաց)
գոյական
    1. (Կազմախօսական) Երեսի վրայ, ճակատից ներքեւ և բերանից բարձր դուրս ցցված մաս, երկու ծակով, որ ծառայում է շնչառութեան, և հոտոտելիքի գործարան է։
‣ Արծուի քիթ։
‣ Պաճոյ քիթ։
‣ Բարակ՝ սուր քթեր։
‣ Ծաղիկը քթին մօտեցրեց ու հոտ քաշեց։
‣ Քթով շունչ քաշելն աւելի առողջարար է, քան բերանով շունչ քաշելը։
‣ Քիթս կալնվել է, չեմ կարող քթով շնչել։
‣ Հարբուխ ընկած մարդկանց քթիցը առատ խլինք է գալիս։
‣ Առողջ շան քիթը սառը պէտք է լինի։

    2. Մի քանի կենդանիների ցռուկը։
‣ Խոզը քթով հողը փորում է։
‣ Փղի քիթը, որ կոչվում է պատիճ, երկայն ու շարժական է. նա քթով է ջուր խմում։

    3. Մեծ քիթ ունեցող մարդ. (ծաղրական մակդիր)։
‣ Ահա քիթը գալիս է։
‣ Քիթն էլ այնտե՞ղ էր։

    4. Նմանութեամբ Զանազան առարկաների ծայր։

Տեսակներ
Մոմի քիթ
գոյական
    1. Մոմի պատրոյգի ծայրը, որտեղից վառում են։
    2. Վառված ու երկայնացած պատրոյգը, որ կտրում են։

Դանակի քիթ, Մկրատի քիթ
գոյական Սուր ծայրը։
‣ Դանակի քթով գրածը քերեց։
‣ Մկրատի մի քիթը կոտրած է։

Կօշկի քիթ, Գուլպայի քիթ
գոյական Սուր ծայրը, մատների մօտ։
‣ Կօշկիս քիթը սխմում է։
‣ Գուլպայիս քիթը ծակվել է։

Սիսեռի քիթ, Սերկեւիլի քիթ
գոյական Սուր ծայրերը՝ որ կտրում են գործ ածելիս։

Թէյամանի քիթ, Կուլայի քիթ
գոյական Խողովակի ծայրը։
‣ Թէյամանի քիթը ո՞վ է կոտրել։

    5. Ծովի մէջ երկարացած ցամաքի շերտ։

Բաղադրեալ Բայեր
⨀հին բառ Զքիթս ի վեր տանել կամ, Քիթը բարձր պահել
չէզոք բայ Բարձրամտել, քիթը տնկել, հպաարտանալ։

Քիթ անել
չէզոք բայ Խռովել, ջորել։
‣ Ասացի թէ թութ շատ մի՛ ուտեր, փորդ կցաւեցնէ. քիթ արաւ, սեղանից վեր կացաւ գնաց։

Քիթ սրբելու ժամանակ չունենալ
չէզոք բայ Սաստիկ զբաղված լինել։
‣ Ես քիթ սրբելու ժամանակ չունիմ, նա եկել՝ երկար մասլահաթներ է սկսել։

Քիթն առնել
ներգործական բայ Քիթը (4) կտրել։
‣ Մոմի քիթը ա՛ռ։
‣ Եփելուց առաջ բակլայի քիթն առնում են։

Քիթը բերանը մէկ անել
ներգործական բայ Սաստիկ ծեծել, երեսը արիւնլուայ անել։
‣ Գնա՛, թէ չէ վեր կկենամ, քիթդ բերանդ մէկ կանեմ։

Քիթը կախ անել, Քիթը կախել
չէզոք բայ Խոժոռել, դէմքի վրայ դժգոհութիւն արտայայտել։
‣ Ինչո՞ւ քիթդ կախեցիր, սրտովդ չեղա՞ւ։

Քիթը կոխել
չէզոք բայ
    1. Ամեն բանի մէջ խառնվել՝ երբ ոչ ոք չի խնդրում։
‣ Ի՞նչ ես ամեն բանի մէջ քիթդ կոխում, քեզ ո՞վ է խնդրում։
‣ Քիթը ամեն տեղ կոխում է։

    2. Տե՛ս Աչքը կոխել։

Քիթը կոտրել
ներգործական բայ Տե՛ս Քիթը տրորել։

Քիթը տնկել
չէզոք բայ Մեծամտել, գոռոզանալ։

Քիթը տրորել
ներգործական բայ Քիթը ջարդել, նախատել, նուաստացնել։
‣ Ես նրա քիթն այնպէս տրորեցի, որ ամօթից պապանձեցաւ։

Քթին չդնել
ներգործական բայ Չհաւանել, իրան համար քիչ կամ ստոր բան համարելով։
‣ Գրագրի պաշտօն առաջարկեցի, քթին չդրեց, գնաց։

Քթին տալ
ներգործական բայ Մերժել՝ անպատիւ անելով։
‣ Բահն ուզելիս՝ քթին տուեց։

Քթի տակ լինել
չէզոք բայ Շատ մօտ լինել։
‣ Տնաշէ՛ն, աղբիւրը քթիդ տակն է, մի դոյլ ջուր ծուլանո՞ւմ ես բերել։

Քթէն բերել, Քթիցը բերել
ներգործական բայ Հարամ անել, թոյլ չտալ որ վայելէ։
‣ Կերածս քթէս բերեց։
‣ Թատրոն տարաւ, վերջը այնպէս մի բան արաւ, որ բաւականութիւնս քթէս բերեց։

Քթովը տալ
ներգործական բայ Մի բան անարգաբար յետ տալ բերողին, երեսին շպրտել։
‣ Բերած ձուկը քթովը տուի։

Քթով քթով անել
չէզոք բայ Դժկամակելով՝ առանց ախորժակի ուտել։
‣ Կերակուրը դուր չեկաւ նրան, տեսայ որ քթով քթով էր անում։

Ոճերի մէջ՝ Քիթ՚ի հետ յաճախ զուգադրվում են բերան, մռութ, պոչ, պռունկ, պռօշ բառերը, արտայայտութիւնն աւելի սաստկացնելու և գեղեցկացնելու համար. այսպէս՝

Քիթ-բերան անել, Քիթ պոչ անել
չէզոք բայ Քիթ անել։

Քիթ ու մռութ անել, Քիթ ու պռունկ անել, Քիթ ու պռօշ անել
չէզոք բայ Քիթ անել։

Դարձուածքներ
Ծուռ քիթ
ածական Խորամանկ, տակէտակ։
‣ Է՛յ, ծուռ քիթ, էլի ի՞նչ ունիս այս կողմերը։

Մեծ քիթ
ածական Գոռոզ՝ մեծամիտ մարդ։
‣ Էն մեծ քիթը լայեղ կանէ՞ մեզանից բան խնդրել։

Քիթը երկայն
ածական Տե՛ս Մեծ քիթ։

Քիթը կախ
ածական Տխուր, դէմքը խոժոռեցրած, գժտված։
‣ Այս մի քանի օրս քիթը կախ է, պատճառն ի՞նչ է չգիտեմ։

Քթի լաթ
գոյական Աղլուխ, թաշկինակ։

Քթի ծակ
գոյական Բանականութիւն, խելք, դատողութիւն։
‣ Առաջ պէտք է ինքնաեռի մէջ ջուր ածել, յետոյ կրակ ձգել. քթի ծակ չունի՞ս, այդքան բա՞ն էլ չես հասկանում։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 2336
Nouveau!
(beta)
ՔԻԹ
գոյական
    1. մարդու եւ կենդանիներու հոտառութեան եւ շնչառութեան գործարանի արտաքին մասը, որ կը գտնուի մարդոց դէմքին՝ կենդանիներու դունչին վրայ՝ բերանէն վեր. հոտոտելիք, ունչ, ռնգունք.
    2. հոտառութիւն.
    3. քանի մը կենդանիի դունչը՝ ցռուկը.
    4. փիղի պատիճ՝ կնճիթ.
    5. զանազան առարկաներու՝ գործիքներու սուր ծայրը.
    6. նաւու ցռուկ.
    7. (Փոխաբերական իմաստ) ցամաքի սուր երկար եւ նեղ շերտ՝ հողամաս:

Տեսակներ
— Արծիւի՝ արծուեռունգ, արծուաքիթ։

— Եզի՝ դունչ։

— Խոզի՝ միջատի՝ կնճիթ:

— Խոփի՝ խոփացռուկ, խոփքիթ:

— Կրճատ՝ պնչատ, քթատ։

— Նաւու՝ շան՝ գայլի՝ ցռուկ:

— Տափակ՝ տափունչ:

— Տրորուած՝ ճզմուած՝ փչխուկ:

— Փիղի՝ պատիճ:

Բաղադրեալ Բայեր
Քիթ ընել
չէզոք բայ
    1. խոժոռ դէմք մը ցուցնել. նեղանալ.
    2. գժտուիլ:

Քիթ հանել
չէզոք բայ
    1. նոր մոմին ծայրը քիչ մը տաշել կամ հալեցնել, որպէսզի պատրոյգը դիւրաւ վառի.
    2. մատիտի ծայրը սրել։

Քիթ-պինչ ընել
չէզոք բայ դժկամակիլ, չուզել:

Քիթ սրբելու ժամանակ չունենալ
չէզոք բայ շատ զբաղած ըլլալ:

Քիթ-քիթի խօսիլ, քիթ-քիթի տալ
չէզոք բայ քով-քովի մտերմաբար տեսակցիլ՝ խօսակցիլ։

Քիթէն այն կողմ չտեսնել
չէզոք բայ անհեռատես ըլլալ, շրջահայեաց չըլլալ։

Քիթէն բերնէն բերել, քիթէն բերել
չէզոք բայ
    1. հաճոյքը խանգարել՝ խափանել.
    2. թոյլ չտալ որ վայելէ.
    3. չարչարել, տանջել։

Քիթէն բերնէն գալ
չէզոք բայ ուրախութենէ ետք նեղութիւն կրել՝ քաշել. յուսախաբ ըլլալ:

Քիթէն բռնած տանիլ
ներգործական բայ պտըտցնել՝ ամբողջովին իրեն ենթարկել, իր ստրուկը դարձնել:

Քիթէն բռնել
ներգործական բայ
    1. ստիպել, պարտադրել.
    2. իրեն հնազանդեցնել՝ ենթարկել:

Քիթէն գալ
չէզոք բայ չկարենալ վայելել։

Քիթէն իյնալ
չէզոք բայ ճիշդ ու ճիշդ նմանիլ։

Քիթէն ծուխ դուրս գալ, քիթէն ծուխ դուրս ելլել
չէզոք բայ ցաւ ունենալ, կսկիծ ունենալ։

Քիթէն ծուխ հանել (մէկուն)
ներգործական բայ
    1. սաստիկ ցաւ՝ կսկիծ պատճառել.
    2. սաստիկ թունդ՝ բարկ ըլլալ (խմիչք)։

Քիթը առնել, քիթը կտրել
ներգործական բայ Տե՛ս Քիթ հանել:

Քիթը արիւնել
չէզոք բայ քիթէն արիւն բերել: Քիթը չարիւնիլ՝ որեւէ վնաս չպատահիլ՝ չկրել։

Քիթը բարձր պահել
չէզոք բայ գոռոզանալ, հպարտանալ:

Քիթը բարձրացնել
չէզոք բայ արհամարհել, արժէք չտալ։

Քիթը-բերանը դարձնել
ներգործական բայ
    1. անյաջող կատարել (երգ, արտասանութիւն եւ այլն).
    2. ձեռագործ մը՝ ձեռային աշխատանք մը եւ այլն տձեւ՝ անկատար շինած ըլլալ:

Քիթը-բերանը ծռել
չէզոք բայ
    1. դժգոհ երեւոյթ մը առնել.
    2. տկար ըլլալ.
    3. դժգոհիլ։

Քիթը բերանը կախել
չէզոք բայ դժգոհ ըլլալ, տխրիլ։

Քիթը բերանը մէկ ընել
չէզոք բայ սաստիկ ծեծել, երեսը արիւնլուայ ընել։

Քիթը (մէկուն) բրդիլ, քիթը իյնալ
չէզոք բայ գարշահոտութեան պատճառով շատ ազդուիլ, գէշ հոտին չդիմանալ:

Քիթը գետին բերել, քիթը գետին քսել
ներգործական բայ
    1. հնազանդեցնել.
    2. խոնարհեցնել.
    3. յաղթել, պարտութեան մատնել, նուաստացնել:

Քիթը գետին դպչիլ
չէզոք բայ ծանր բեռի տակ կքիլ։

Քիթը երկինք ցցել
չէզոք բայ ինքնահաւան ըլլալ, գոռոզ ըլլալ։

Քիթը իյնալ
չէզոք բայ գարշելի հոտ մը առնելով՝ ազդուիլ:

Քիթը իջնել
չէզոք բայ գոռոզութենէ դադրիլ. համեստանալ։

Քիթը խոթել, քիթը կոխել բանի մը մէջ
չէզոք բայ
    1. իրեն չվերաբերող հարցի միջամտել՝ խառնուիլ.
    2. մէկուն աչքը կոխել, ցոյց տալ։

Քիթը կախ ըլլալ, քիթը կախած ըլլալ
չէզոք բայ
    1. տխուր՝ անխօս՝ քէնոտ երեւոյթ ունենալ.
    2. նեղուած տրամադրութիւն ունենալ. խոժոռիլ.
    3. հիւանդի երեւոյթ ունենալ:

Քիթը կոտրել
ներգործական բայ մէկուն գոռոզութիւնը կոտրել, հպարտութիւնը կոտրել, քիթը տրորել։

Քիթը հոտ առնել
չէզոք բայ կանխաւ գուշակել, նախազգալ:

Քիթը (մէկուն) մտնել
չէզոք բայ
    1. մէկուն շատ մօտիկ նստիլ՝ կենալ.
    2. աշխատիլ հաճելի ըլլալու համար. շողոքորթել:

Քիթը սրուիլ
չէզոք բայ շատ նիհարնալ։

Քիթը վազել
չէզոք բայ խլինքը ծորիլ, խլինքը հոսիլ։

Քիթը վեր ըլլալ
չէզոք բայ գոռոզութիւն ընել, հպարտանալ, մարդ չհաւնիլ։

Քիթը վեր քաշել
չէզոք բայ
    1. խլինքը ներշնչելով խմել.
    2. դէմքը թթուեցնել.
    3. գոռոզանալ, մեծամտիլ.
    4. զզուիլ, գանիլ.
    5. տարակուսիլ, չհաւատալ։

Քիթը տնկել
չէզոք բայ
    1. մեծամտիլ, գոռոզանալ.
    2. խռովիլ։

Քիթը տրորել
չէզոք բայ մեծամտութիւնը զսպել, ինքնահաւանութիւնը զսպել, քիթը կոտրել:

Քիթը ցցել
չէզոք բայ գոռոզանալ, հպարտանալ։

Քիթը փշրել
չէզոք բայ Տե՛ս Քիթը կոտրել։

Քիթը քարին գալ, քիթը քարին զարնուիլ
չէզոք բայ անյաջողութիւն ունենալ, անյաջողութեան հանդիպիլ:

Քիթին խնդալ
չէզոք բայ մէկուն շողոքորթութիւն ընել եւ վրան ծածուկ կերպով ծիծաղիլ. ձեռք առնել, ծաղրել։

Քիթին մէջէն խօսիլ
չէզոք բայ
    1. ռնգային արտասանութեամբ խօսիլ.
    2. ինքն իրեն խօսիլ. քրթմնջալ։

Քիթին չդնել, քիթին չտալ, քիթին չտանիլ
չէզոք բայ
    1. չհաւնիլ, չախորժիլ, չսիրել.
    2. արժէք՝ կարեւորութիւն չտալ:

Քիթին տալ
չէզոք բայ
    1. մէկուն յանցանքը ուղղակի իրեն ըսել՝ երեսին տալ.
    2. խիստ պատասխանել։

Քիթին տակ ըլլալ
չէզոք բայ շատ մօտիկը գտնուիլ, աչքի առջեւ ըլլալ։

Քիթին տակէն երգել, քիթին տակէն ըսել, քիթին տակէն խօսիլ
ներգործական բայ շատ ցած ձայնով իրեն համար միայն երգել՝ ըսել՝ խօսիլ։

Քիթին տակէն խնդալ
չէզոք բայ մէկուն կամ բանի մը վրայ գաղտնօրէն ծիծաղիլ։

Քիթով ըլլալ մէկուն հետ
չէզոք բայ խռով ըլլալ, գժտուած ըլլալ։

Քիթովը տալ
ներգործական բայ բան մը անարգաբար ետ տալ բերողին, երեսին շպրտել:

Դարձուածքներ
Բիթը կախ
ածական
    1. դժկամակ, դժգոհ.
    2. տխուր, մռայլ։

Քիթը կոտրուած
ածական պարտուած, նկուն։

Քիթը վեր
ածական հպարտ։

Խոշոր քիթ, մեծ քիթ
ածական գոռոզ մարդ, մեծամիտ մարդ։

Ծուռ քիթ
ածական խորամանկ:

Քիթդ բերանդ մէկ կ՚ընեմ
ուժգին ապտակ մը կը զարնեմ քեզի:

Քիթէն բռնես՝ հոգին դուրս կու գայ՝ հոգին կու տայ
շատ թոյլ՝ տկար է։

Քիթէն դուրս թռած
շատ նման:

Քիթէն ինկողը հազար կտոր կ՚ըլլայ
    1. շատ հպարտ՝ ինքնահաւան է.
    2. շատ մռայլ է։

Քիթը բռնես՝ հոգին կու տայ
վատոյժ է, կռիւի ոյժ չունի, նիհար մէկն է։

Քիթը ծռած
    1. վատոյժ.
    2. հիւանդ, տկար.
    3. դժգոհ։

Քիթին քաքը ուտող մարդ
ժլատ, կծծի։

Քիթս ինկաւ
    1. գէշ հոտէն ազդուեցայ.
    2. գարշահոտութենէն գանեցայ։

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 2423
Nouveau!
(beta)
Nouveau! Explore the usage of the word form քթի in the Corpus of Western Armenian.
Aussi la recherche pour "քթի" dans ces dictionnaires:

Dialectal and Idiomatic

Classical Armenian

Names

Place names

Plant names

  • (1981) English Index - [Բուսանունների հայերեն-լատիներեն-ռուսերեն-անգլերեն-ֆրանսերեն-գերմաներեն բառարան]

Specialized

Abbreviations

© 2026 Nayiri. dictionnaire anglais-arménien contient 17 718 mots
The site has 144 dictionaries and 3 books.
Français
Նայիրի / Nayiri.com