Անվճար հայերէն ուղղագրիչ
Ստացի՛ր HySpell-ը հիմա
 Ձեւաբանութիւն

Գտնուած Բառաձեւեր

կա՛լ → կալուլ
կա՛լ → ունել
 Բառարան
կալ գոյական Ցորենը յարդէն զատելու տեղ կամ գործ * լուսինի բակ:

Աղբիւր՝ Բառգիրք հայերէն լեզուի։ Անդրանիկ Վրդ. Կռանեան, Պէյրութ, 1998։ Էջ 197։


ԿԱԼ
գոյական
    1. (ցորեն կամնելու՝) կալատեղ։
    2. (լուսինի՝) բակ, ծիր։

Աղբիւր՝ Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): էջ 216
ՆՈՐ
⨀հին բառ 3. ԿԱ՛Լ
հրամայական եղանակ Ունիմ－կալայ բայի. բռնի՛ր, կա՛։
‣ Վե՛ր կալ։

Դարձուածքներ
Ինձանից ձեռը վեր կալ
Ինձ հանգիստ թող, ռադ եղիր ինձանից։


⨀հին բառ 2. ԿԱԼ կացի
չէզոք բայ Տե՛ս Կենալ։


＋գաւառական բառ 4. ԿԱԼ
ածական Կալնված, փակված, գոց։
‣ Երեսը կալ է։

Աղբիւր՝ Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): էջ 998
ՆՈՐ
(beta)
1. ԿԱԼ (ոյ)
գոյական
    1. Հարթ, մաքուր, պնդացրած բոլորակ գետին, որի վրայ փռում են որանը և կամները վրան շրջեցնելով մանրում են ու հատիկները յարդից բաժանում։
‣ Կալը շինենք, պատրաստենք, որ երկուշաբթի կալ ձգենք։
‣ Եզները տարանք կալը որ լծենք կալ անենք։
‣ Կալուորները գիշերը կալում քնեցին։
‣ Գնացին կալը խաղալու։
‣ Հաւաքվել են մեր կալում։
‣ «Հեղսոն հագեր ջուխտըմ սոլեր, Հեղսոն ելաւ կերթայ կալեր»։

    2. Որանի այն քանակը, որ մի անգամ փռում են ու ծեծում։
‣ Այս կալից յոյս ունիմ կէս սոմառ գարի ստանամ։
‣ Դեռ երեք կալ ունինք։

    3. Որանը կալում ծեծելու գործողութիւնը։
‣ Միւս շաբաթ կալից կպրծնենք։
‣ Կալի ժամանակը գիւղացու զօռ ժամանակն է։
‣ Կալը կուտը վերջացնում են, գնում են խոտ քաղելու։

    4. Ձիթհանքի առագաստ (9), որի մէջ ծեծում են բոված կտաւատը։
‣ Մաղած փոխինդը ածեցին կալի մէջ ու սկսեցին ծեծել։

＋գաւառական նշանակութիւն 5. Նմանութեամբ Գլխի վրայ մէջ տեղում բոլորակաձեւ ածիլված՝ մազերից ազատ տեղ։
‣ «Քեանքիւլիդ կալին մեռնեմ» (ժողովրդական երգ)։
‣ Գլխի վրայ կալ թողնելու սովորութիւնը հին է մեր մէջ։

✽հազուադէպ նշանակութիւն 6. Լուսաւորների շուրջը կապած բակ։

Բաղադրեալ Բայեր
Կալ անել
չէզոք բայ
    1. Կալի գործով զբաղվել, կալը ծեծել։
‣ Այս երկու շաբաթ է կալ ենք անում։

    2. Երկայն բարակ պտոյտ անել, չորս կողմը շրջել։
‣ Չգիտեմ ինչո՛ւ այսօր նա մեր կողմերը կալ էր անում։

Կալ գցել, Կալ ձգել
չէզոք բայ Կալի գործն սկսել։
‣ Ե՞րբ էք կալ գցելու։
‣ Առաջ խոտը քաղենք, յետոյ կալ գցենք։

Կալը եղել
չէզոք բայ Կիսածեծ կալը հորսելիով շուռ տալ՝ ծեծելը շարունակելու համար։
‣ Կալը եղենք, նստինք հաց ուտենք։

Կալը գցել, Կալը տալ
չէզոք բայ Որանը փռել՝ ծեծելու համար։
‣ Գնացէք կալը գցեցէք, ես ահա գալիս եմ։

Կալը կասել
չէզոք բայ Կալը ծեծել կամներով։
‣ Երեք կամնով ենք կասում։
‣ Տեղ-տեղ կասելիս ձիեր են վազեցնում կալի վրայ։

Կալը քամել
չէզոք բայ Թեղը հորսելիով քամուն տալ, հատիկը յարդից զատելու համար։
‣ Կալը վաղուց է եղել, բայց քամի չկայ որ քամենք։

Կալի վրայ հասնել
չէզոք բայ Մի բարեպատեհ ժամանակ գալ՝ վրայ հասնել։
‣ Հէնց նոր ենք նստել ճաշի, կալի վրայ հասար, դէ՛հ նստիր։

Աղբիւր՝ Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): էջ 997
ՆՈՐ
(beta)
⨀հին բառ ԿԱԼՈՒԼ (կալի, եկալ, կալից, կա՛լ, կալէ՛ք)
ներգործական բայ Ունիմ-կալայ բայը ներգործակերպ խոնարհումով. Տե՛ս Ունիմ-կալայ։

Աղբիւր՝ Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): էջ 1000
ՆՈՐ
(beta)
ՈՒՆԵԼ (Գրաբարում՝ պակասաւոր բայ. Ա. արմատ Ունիմ, ունիս, ունի, ունէի, աք. ունիցիմ, ունիցիմք, մի՛ ունիր, մի՛ ունիք, ունելոց. Բ. արմատ կալայ, կալար, կալաւ, կալաք, կալայք, կալան. կալայց, կալցես, կալցուք, կա՛լ, կալա՛յք կամ կալարո՛ւք, կալեալ. նոր լեզւում նոյնպէս պակասաւոր. սահմանական ներկայ՝ ունիմ, ունիս, ունի, ունինք, ունիք, ունին. արեւելահայ լեզւում՝ յաճախ նաեւ՝ ունեմ, ունես, ունի, ունենք, ունէք, ունեն. անցեալ անկատար ունէի, ունէինք - միանուագ ձև, որ նշանակում է ներկայումս և մշտական. միւս ձեւերը կազմում է ունենալ բայից): Տե՛ս Ունենալ։ Գրաբարի ունիմ, կալայ արմատները և նոր լեզուի ունում եմ վերջաւորութիւնը պատահում են գաւառականում. վեր ունել, վեր կալայ, վեր եմ ունում. Տե՛ս վեր ունել
ներգործական բայ
⨀հին նշանակութիւն 1. Բռնել մի բան կամ մի բանից։
‣ ⨀հին նշանակութիւն Ունել լապտերս։
‣ ⨀հին նշանակութիւն Ունել զձեռանէ։

⨀հին նշանակութիւն 2. Բռնել, ձերբակալել։
‣ ⨀հին նշանակութիւն Հրաման ետ ունել զԴաւիթ։
‣ ⨀հին նշանակութիւն Կալաւ զՅովհաննէս։

⨀հին նշանակութիւն 3. Տեղ բռնել, գրաւել։
‣ ⨀հին նշանակութիւն Ունել զյետին տեղին։
‣ ⨀հին նշանակութիւն Ունել զառաջս, զանցս ճանապարհին։

⨀հին նշանակութիւն 4. Գրաւել, տիրել։
‣ ⨀հին նշանակութիւն Ունել զօրօք զաշխարհն։
‣ ⨀հին նշանակութիւն Ջուր ունէր զերեսս երկրի։

    5. Ունենալ, պահել իւր մօտ իբրեւ սեփականութիւն, տրամադրել։
‣ Նա մի տուն ունի, երկու այգի։
‣ Երեք կով ունէր, մէկը ծախեց։
‣ Ո՞րքան փող ունէք ձեր ձեռքին։
‣ Նա լաւ միջոց ունի։
‣ Ինչ որ ունէր՝ կտակեց կնոջը։
‣ Այսօր ի՞նչ ունինք ճաշին։
‣ Մի կտոր հաց չունիմ։
‣ Հիմայ չունիմ, երբ ունենամ կտամ։

    6. Տէր լինել, տիրապետել։
‣ Մարդ մի բերան ունի և երկու ականջ, որպէսզի քիչ խօսի, շատ լսէ (ժողովրդական առած)։
‣ «Նա հուր հետ ունէր, բոց ունէր մօրուս»։
‣ «Ոտներ ունէր կարճիկ-կարճիկ»։

    7. Կրել իւր անձի վրայ։
‣ Գլխին ծաղկէ պսակ ունէր։
‣ Երեսին քօղ ունէր։
‣ Հագին շոր չունի։

    8. Կրել իւր մէջ։
‣ Երեխան ճիճու ունի, դրանից է որ նիհարում է։
‣ Նա մի ժամանակ թոքախտ է ունեցել։
‣ Առողջ թոքեր ունի։

    9. Կրել իւր մէջ իբրեւ յատկութիւն։
‣ Նա մի պակասութիւն ունի, —յաճախ հարբում է։
‣ Զարմանալի յիշողութիւն ունէր։
‣ Եթէ քո ընդունակութիւնն ես ունենայի։
‣ Վատ բնութիւն ունիս։

    10. Կրել իւր մէջ իբրեւ կարողութիւն։
‣ Այս մեքենան տասը ձիու ուժ ունի։
‣ Նա իշխանութիւն ունի վարուելու ըստ իւր հայեցողութեան։
‣ Դուք իրաւունք չունէք այդ անելու։
‣ Ունի՞ք այնքան համբերութիւն։

    11. Կրել իւր մէջ դիտաւորութիւն։
‣ Տեսայ որ կամք չունի գալու։
‣ Ես նպատակ ունէի խանգարել այս գործը։
‣ Միտք ունի ամառս ճանապարհորդելու։
‣ Առիթ կունենամ այս հարցի մասին նորից խօսելու։

    12. Զգալ։
‣ Գլխացաւ ունիմ։
‣ Մենք նրա վրայ կասկած ունէինք։
‣ Կարիք ունի օգնութեան։
‣ Մի վիշտ ունիմ, որ կրծում է սիրտս։
‣ «Ես դարդ ունիմ, դարդըս մեծ է ու պէսպէս»։

    13. Զգալ տրամադրութիւն, տրամադրված լինել։
‣ Ո՞վ սիրտ ունի նրանց լսելու։
‣ Գլուխ չունիմ այդ դարդակ բաներով զբաղվելու։
‣ Երկու օր է ախորժակ չունի։

    14. Պահել իւր մէջ, իւր մօտ։
‣ Այս բանը մտքումդ ունեցիր։
‣ Նա միշտ գրպանում ատրճանակ ունի։
‣ Ես նկատի ունիմ այդ պարագան։

    15. Պարունակել, ամփոփել։
‣ Տարին ունի 12 ամիս։
‣ Սոմառն ունի 20 կոտ։
‣ Մեր գինիները մինչեւ 20 աստիճան ալկոհոլ ունին։
‣ Այս պտուղը քաղցր ու թթուաշ հիւթ ունի։

    16. Գրաւել տարածութիւն։
‣ Տունը հարիւր մետր ճակատ ունի և վաթսուն մետր խորութիւն։
‣ Էյֆէլի աշտարակը 300 մետր բարձրութիւն ունի։

    17. Առաջ բերել։
‣ Այս դէպքը կարող է վատ հետեւանքներ ունենալ։
‣ Ի՞նչ ազդեցութիւն ունեցաւ դեղը։
‣ Փորձենք, եթէ օգուտ չունենայ՝ վնաս էլ չի ունենայ։
‣ Ամեն երեւոյթ իւր պատճառն ունի։

    18. Իբրեւ օժանդակ բայ գործ է ածվում.

    1. Անցեալ դերբայի հետ, և նշանակում է կատարված գործողութիւն։
‣ Ես գրած ունիմ այդ բոլորը, (գրել եմ և կայ)։
‣ Մի բան պահած կունենաս (անշուշտ պահել ես)։
‣ Շատ հին դրամներ հաւաքած ունի (հաւաքել է)։

    2. Ապառնի դերբայի հետ և նշանակում է անելիք, պարտականութիւն։
‣ Քեզ հետ խօսելիք ունիմ։
‣ Այլ ևս ասելիք չունէ՞ք։
‣ Հաշիւներս մաքրեցի, այլ ևս տալիք-առնելիք չունիմ։

    19. Գոյական սեռի խնդրի հետ կազմում է բազմաթիւ բաղադրեալ բայեր, որոնց համապատասխանում են այդ գոյականներից կազմված պարզ բայերը, օրինակ.

Բաղադրեալ Բայեր
ազդեցութիւն ունենալ
ներգործական բայ ազդել։

արժէք ունենալ
չէզոք բայ արժենալ։

դադար չունենալ
չէզոք բայ չդադարել։

հանգիստ չունենալ
չէզոք բայ չհանգստանալ։

սէր ունենալ
ներգործական բայ սիրել։

վախ ունենալ
չէզոք բայ վախենալ։

վերջ ունենալ
չէզոք բայ վերջանալ։

ևն։

Բաղադրեալ Բայեր
Մէկի հետ չունենալ
չէզոք բայ Յարաբերութիւն չունենալ, խռով լինել։
‣ Նրանք իրար հետ չունին։
‣ Մի անգամ նրան յանդիմանեցի, դրանից յետոյ հետս չունի։

Նկատի ունենալ, Ի նկատի ունենալ
ներգործական բայ Միտքը պահել, յիշել, (յետագայում գործադրելու համար)։

Դարձուածքներ
Միտք չունի
Աննպատակ բան է, չարժէ։
‣ Միտք չունի այդքան հեռաւոր ճանապարհ գնալ մի օրուայ տեսակցութեան համար։
‣ Միտք ունի՞ սրանից յետոյ ապրել։

Վնաս չունի
Յորդորական խօսք՝ զիջող լինելու, մի խնդիր կատարելու։
‣ Վնաս չունի, սա էլ քո եղբայրն է, ներիր։
‣ Երեքի տեղ չո՞րսն են եկել, վնաս չունի, թող մնան ու աշխատին։
‣ Հինգ րուբլիով տո՛ւր, վնաս չունի, ես էլ խեղճ մարդ եմ։

Տե՛ս եւ Ունենալ։

Աղբիւր՝ Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): էջ 1749
ՆՈՐ
(beta)
＋գաւառական բառ ՈՒՆՎԵԼ (ունվում եմ, ունվիմ, կալնվեցի, Համեմատել Ունել, ունիմ, կալայ)
չէզոք բայ Բռնվել, կալնվել, գոցվել։
‣ Այնպէս արա որ քիթդ չունվի։

Աղբիւր՝ Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): էջ 1751
ՆՈՐ
(beta)
ԲԱԿ
(Վրացերէն baki)

գոյական
    1. ցանկապատով կամ պատով շրջապատուած բաց տեղ տան, դպրոցի, եկեղեցւոյ առջեւ.

    2. խաղավայր.

    3. շրջափակ.

    4. նախագաւիթ։

Տեսակներ
— Լուսնի՝ կալ, ծիր.

— ոչխարներու՝ փարախ, մակաղատեղի.

— արջառներու՝ գոմ.

— էշերու՝ ձիերու՝ ախոռ.

— հաւերու՝ հաւնոց։

Աղբիւր՝ Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): էջ 289
ՆՈՐ
(beta)
ԿԱԼ
գոյական
    1. բոլորաձեւ եւ տափարակ տեղ՝ ցորենը կամնելու, ցորենը յարդէն զատելու տեղ, կալատեղ, կալսարան, կալսանոց.

    2. որանը կալի մէջ ծեծելու, գործողութիւնը.

    3. լուսինի բակ՝ ծիր.

    4. բռնող, պահող, տիրող. օրինակ՝
‣ կրծկալ, բռնակալ։

Աղբիւր՝ Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): էջ 941
ՆՈՐ
(beta)
ԿԱՄՆԵԼ
ներգործական բայ ցորենը յարդէն զատել, կալսել, ծեծել (ցորենը):

Տեսակներ
— Կամնելու տեղ՝ կալ.

— կամնելու սայլ՝ կամնասայլ:

Աղբիւր՝ Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): էջ 951
ՆՈՐ
(beta)
ՈՒՆԵԼ
ներգործական բայ Տե՛ս ունենալ, բռնել:

Աղբիւր՝ Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): էջ 1911
ՆՈՐ
(beta)

Նման բառեր
գա՛լ
գայ՛լ
քայ՛լ
 Գործածութիւն փորձնական 4 մէջբերում 

Գտնուած բառաձեւերու գործածութիւնը

Փնտռել «կա՛լ» բառը նաեւ հետեւեալ պատկերահանուած բառարաններուն մէջ —

Բացատրական

Հոմանիշներու

Արեւմտահայերէնի

Նորաբանութիւններու

Յանգարան

Բառակազմական

Ստուգաբանական

Դարձուածաբանական եւ Բարբառային

Ուղղագրական

Գրաբարի

Միջին Հայերէնի

Վաղաշխարհաբարեան

Օտար լեզուի

Անուններու

Տեղանուններու

Բուսանուններու

Մասնագիտական

Յապաւումներու

© 2026 Նայիրի. Հայերէն բառարանը կը պարունակէ 17,718 գլխաւոր բառ։
Կայքը ունի 144 բառարան եւ 3 գիրք։
Հայերէն
Նայիրի / Nayiri.com