Հայերէն բառարան

Աղբիւր՝ Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): էջ 934

ՆՈՐ

(beta)

ՈՎ

դերանուն
1. այն մարդը որ. օրինակ՝

‣ ով անմեղ է, արքայութեան պիտի արժանանայ.

2. ամէն մարդ, ամէն ոք. օրինակ՝

‣ ով ներկայ էր, իր բաժինը առաւ.

3. ոեւէ մէկը, անորոշաբար. օրինակ՝

‣ ո՞վ կ՚ուզէ թող գանգատի.

4. իբրեւ հարցական դերանուն կը գործածուի հարցական նախադասութիւններու մէջ (ո՞ր մարդը, ո՞ր մէկը). օրինակ՝

‣ ո՞վ էր դուռը թակողը.

5. հարցական խօսք՝ դիմացինին ըսածը կրկնել տալու նպատակով (իբր թէ չէ հասկցած). օրինակ՝

‣ Ղուկասը եկաւ։ Ո՞վ.

6. նոյնպիսի հարցական խօսք՝ զարմանք արտայայտելու համար (իբր թէ չի հաւատար լսածին). օրինակ՝

‣ քեզ ալ կ՚ամբաստանեն: = Զո՞վ : Զի՞ս.

7. կիսահարցական խօսքերու (անուղղակի հարցում) երկրորդական նախադասութիւններու մէջ (այս պարագայէն կը գրուի շեշտով). օրինակ՝

‣ չըսաւ թէ ո՛վ է.

8. ո՛չ ոք, ոեւէ մէկը. օրինակ՝

‣ ո՞վ սիրտ ունէ լալու.

9. բաշխական նշանակութեամբ՝ մէկը... մէկը, ոմանք . . . ոմանք. օրինակ՝

‣ բազմաթիւ մարդիկ եկան. ով՝ հետիոտն, ով՝ ինքնաշարժով, ով՝ ուղղաթիռով.

10. հակադրական-ժխտական իմաստով՝ ցոյց կու տայ հակադրուող անձերէն մէկուն անարժանութիւնը. օրինակ՝

‣ ո՞վ պայքարեցաւ, ո՞վ վարձատրուեցաւ։

Ո՜Վ

ձայնարկութիւն
1. կոչական ձայնարկութիւն, որ կը դրուի այն բառէն (սովորաբար գոյական) առաջ, որուն ուղղուած է. ա՜յ, է՜յ. օրինակ՝

‣ ո՜վ մարդկային արդարութիւն, թող ես թքնեմ քո ճակատէն (Սիամանթօ).

2. հիացումի՝ զարմանքի բացագանչութիւն.

3. վիշտի՝ աղէտի բացագանչութիւն. օրինակ՝

‣ ո՜վ դարք, ո՜վ բարք.

4. ծաղրի՝ հեգնանքի բացագանչութիւն:
Դարձուածքներ

Ո՞վ գիտէ

յայտնի չէ, ոչ ոք գիտէ, չեմ գիտեր։

Ո՞վ ըսես

ամէնքը, անխտիր կերպով, ամէն մարդ:

Ո՛վ կ՚ուզէ թող ըլլայ

որեւէ խտրութիւն՝ ընտրութիւն չեմ ըներ. բոլորն ալ ինծի համար միեւնոյնն են:

Ով որ

1. ամէն մէկը, իւրաքանչիւրը, ան որ, այն մարդը որ.
2. մէկը, անծանօթ մարդ մը։

Աղբիւր՝ Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): էջ 1869

ՆՈՐ

(beta)

ԷԳ

ածական գոյական իգական սեռին պատկանող, ոչ-արու, ոչ-արական, աղջիկ, կին։ Հակառակը՝ արու, որձ։

Տեսակներ

— էգ եզ՝ կով,

— թռչուն՝ մարի,

— ձի՝ մատակ, ճակ,

— շուն՝ քած,

— ոչխար՝ մաքի,

— գառնուկ՝ ամարու, որոջ,

— էգ քաղ՝ այծ։

Աղբիւր՝ Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): էջ 645

ՆՈՐ

(beta)

ԿՈՎ