Անվճար հայերէն ուղղագրիչ
Ստացի՛ր HySpell-ը հիմա
 Ձեւաբանութիւն

Արեւմտահայերէն

շահի → շահիլ (բայ)
Ներկայ ժամանակ • Ստորադասական եղանակ • Երրորդ դէմք • Եզակի
շահի → շահ (գոյական)
Եզակի • Սեռական հոլով

Գտնուած Բառաձեւեր

շահի → շահ
շահի → շահի

Գտնուած Բառոյթներ

 Բառարան
շահ գոյական Օգուտ, նպաստ, հասոյթ * պարսից արքայ:

Աղբիւր՝ Բառգիրք հայերէն լեզուի։ Անդրանիկ Վրդ. Կռանեան, Պէյրութ, 1998։ Էջ 345։
շահիլ ներգործական բայ Վաստկիլ, օգուտ քաղել * յաղթել, գրաւել:

Աղբիւր՝ Բառգիրք հայերէն լեզուի։ Անդրանիկ Վրդ. Կռանեան, Պէյրութ, 1998։ Էջ 346։


ՇԱՀ
գոյական
    1. օգուտ, վաստակ, առաւելութիւն։
    2. սակ, տոկոս։


ՇԱՀԻԼ
ներգործական բայ
    1. վաստկիլ։
    2. օգտուիլ։
    3. յաղթել։
    4. (խաղի մէջ՝) յաղթել։
    5. (դրամախաղի մէջ՝) կթել, ջնթել։
    6. (մրցումի մէջ՝) գլել, գերազանցել։
    7. (փորձառութիւն՝) ստանալ, ձեռք բերել։
    8. (սիրտ՝) գրաւել։

Դարձուածքներ
(գաղափար մը) գետին շահիլ
հետզհետէ տարածուիլ։

Աղբիւր՝ Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): էջ 373
ՆՈՐ
ՇԱՀԻ հու
(պարսկերէն šāhi, թագաւորական դրամի անուն)

գոյական
    1. Պարսկական փոքր դրամ, ղռանի մի քսաներորդ մասը։

    2. Անդրկովկասում՝ հինգ կոպէկ, աբասիի մի քառորդ մասը։
‣ Կիլօն արժէ երեք շահի։
‣ Օրական վեց շահով բանում էին։


1. ՇԱՀԵԼ շահեցի և շահեցայ
ներգործական բայ
    1. Շահ՝ վաստակ ունենալ։
‣ Մածուն ծախելով շատ փող շահեց։
‣ Հազար րուբլի դրամագլուխ ունէր և նրանով տարեկան շահում էր երկու հազար։
‣ Հնոտիներ գնելով ու ծախելով նա շահում էր իւր ապրուստը։
‣ Այս առեւտրից նա շատ չի շահվում։

    2. Խաղարկութեան ժամանակ դրամ վաստակել, տանել։
‣ Նա մի տոմս ունէր, որ երկու անգամ մեծ գումար շահեց։
‣ Այս խաղարկութեան մէջ ամեն մի տոմսակ շահում է։

    3. Օգուտ ունենալ, որեւէ բան վաստակել։
‣ Քո բողոքներով ոչինչ չես շահի, միայն աւելի կգրգռես նրանց։
‣ Ի՞նչ շահեցանք Բերլինի վեհաժողովից։
‣ Մեր ներքին կռիւներից մեր թշնամիներն են շահվում։
‣ Դատը մենք շահեցինք։
‣ Այս գործում նրանք ոչ միայն չշահեցին, այլեւ իրանց կեանքն էլ վրայ տուին։

Բաղադրեալ Բայեր
⨀հին բառ Շահել զկեանս
ներգործական բայ Կեանքն ազատել։

⨀հին բառ Շահել զմահ
չէզոք բայ Մահից ազատվել, կեանքն ազատել։

Սիրտը շահել
ներգործական բայ Սիրաշահել, գրաւել, յօգուտ իւր տրամադրել։
‣ Նա մեզ վրայ նեղացել է, պէտք է մի կերպով սիրտը շահել։

ՇԱՀՎԵԼ շահվեցի
չէզոք բայ նոյն նշանակութեամբ։
‣ Նրա գիւտից շահվում են ուրիշները։


＋գաւառական բառ 2. ՇԱՀԵԼ շահեցի
ներգործական բայ
    1. Խնամել, հոգ տանել, խնամարկել։
‣ Որբերին մօր պէս շահեց մեծացրեց։
‣ Մի մարդ պէտք է որ հիւանդին շահէ։
‣ Մենք էլ ենք ուզում կով պահել, բայց շահող չունինք։

    2. Պահել, տնտեսութիւնը վարել։
‣ Կինը, ճիշտ է, չի ծառայում, բայց նա տունն է շահում, որ աւելի մեծ ծառայութիւն է։
‣ Այսքան բարիք տուն է գալիս, մէկն էլ պէտք է, որ այս բարիքները շահէ պահէ։

Աղբիւր՝ Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): էջ 1642
ՆՈՐ
(beta)
1. ՇԱՀ ի (կմ ու)
գոյական
    1. Օգուտ, որ մարդ ստանում է որևէ աշխատանքից կամ ձեռնարկութիւնից, վաստակ։
‣ Այդ գործից նա մեծ շահ է ստանում։
‣ Ի՞նչ շահ ունիս, որ ուրիշների համար այդքան գլուխ ես ցաւեցնում։

    2. Օգտակարութիւն, ինչ որ օգտակար է մէկին։
‣ Հասարակական շահերը անձնական շահերից բարձր պէտք է դասել։
‣ Իմ շահս այս է պահանջում։
‣ Պետական անձը ղեկավարվելու է պետական շահերով։

    3. Փոխ տրված դրամի կամ մթերքի համար իբրև տոկոս վճարված դրամ կամ մթերք։
‣ Նա շահով փող էր տալիս և իւր փողի շահով ապրում։
‣ Նրա փողն ընկած է սնդուկում և շահ չի բերում։
‣ Մի աման ցորեն փոխ տուր, նոր կալին երկու կոտ շահ կտամ։

Բաղադրեալ Բայեր
⨀հին բառ Շահ ածել զդրամս
չէզոք բայ Փողը շահով տալ։

Շահ է
դիմազուրկ բայ Օգուտ է, օգուտ կայ։
‣ Նրա հեռանալը ինձ շահ է։
‣ Այդ բանը մեզ շահ չէ։

＋գաւառական բառ Շահ անել
ներգործական բայ Օգուտ տալ։
‣ Դեղը քսեցի, բայց շահ չարաւ։

Դարձուածքներ
Շահի շահ
գոյական Տե՛ս Տոկոս (բարդ)։


2. ՇԱՀ
(պարսկերէն šāh, թագաւոր)

գոյական Ընդհանուր անուն Պարսկաստանի թագաւորների։
‣ Շահ Աբբաս մեծը։
‣ Շահի մայրը։
‣ Արեգակնափայլ շահին ներկայացաւ։
‣ Շահը այցելեց Թաւրիզ քաղաքը։

Շահան շահ,
Շահին շահ
(պարսկերէն šāhān šāh կամ šāhənšāh)

գոյական Թագաւորների թագաւոր, արքայից արքայ, որին հպատակում են ուրիշ թագաւորներ. պարսից թագաւորների տիտղոս։
‣ Իրանի շահինշահը։


3. ՇԱՀ
գոյական Խաղ, պար, ուրախութիւն։

Համեմատել Շախ (1)։


4. ՇԱՀ
գոյական Խաղողի որթի նոր ծլած մատ, աչք։

Աղբիւր՝ Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): էջ 1640
ՆՈՐ
(beta)
＋գաւառական բառ ՇԱՀՔ
գոյական Դրամագլխի բերած շահը, պարտք տրված դրամի տոկոսը։

Աղբիւր՝ Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): էջ 1643
ՆՈՐ
(beta)
ՇԱՀԻ
գոյական
    1. պարսկական մանրադրամ (ղռանի 1/20րդ մասը).
    2. Անդրկովկասի մէջ՝ 5 կոպէկնոց մետաղադրամ:


ՇԱՀԻԼ
ներգործական բայ
    1. շահ՝ օգուտ՝ ունենալ՝ ստանալ, օգուտ քաղել. օգտուիլ.
    2. աշխատանքով վաստակ ձեռք ձգել. վաստակիլ, վաստկիլ, աշխատիլ.
    3. դրամ կամ արժէքաւոր իր ձեռք ձգել դրամախաղի՝ թղթախաղի միջոցով. տանիլ, կթել, ջնթել.
    4. ապրուստի միջոցներ ապահովել.
    5. ի նպաստ իրեն լուծել՝ լուծուիլ.
    6. (Փոխաբերական իմաստ) մէկուն մէջ իրեն հանդէպ լաւ՝ բարի տրամադրութիւն ստեղծել, իր կողմը շահիլ. սիրաշահիլ.
    7. մրցումներու մէջ կէտ՝ յաղթանակ ձեռք բերել՝ ձգել.
    8. (Գաւառական) խնամել, հոգ տանիլ. մեծցնել, աճեցնել:

Բաղադրեալ Բայեր
Գաղափար մը գետին շահիլ
ներգործական բայ հետզհետէ տարածուիլ:

Դրամախաղի մէջ շահիլ
ներգործական բայ կթել, ջնթել:

Խաղի մէջ շահիլ
ներգործական բայ յաղթել։

Մրցումի մէջ շահիլ
ներգործական բայ գլել, գերազանցել։

Սիրտ շահիլ
ներգործական բայ գրաւել, ողոքել։

Փորձառութիւն շահիլ
ներգործական բայ ստանալ, ձեռք ձգել։

Աղբիւր՝ Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): էջ 1749
ՆՈՐ
(beta)
ԱՐՔԱՅ
գոյական թագաւոր, վեհապետ։

Տեսակներ
— Պարսիկներու՝ շահ.

— Արաբներու՝ մելիք, ամիրապետ.

— Բիւզանդիոնի՝ կայսր (փոխարքայ՝ կեսար).

— Թաթարներու՝ խան.

— Սելճուքներու՝ պէկ.

— Թուրքերու՝ փատիշահ, սուլթան.

— Ռուսերու՝ ձար.

— հին Եգիպտացիներու՝ փարաւոն:

Դարձուածքներ
Արքայ երկնաւոր
գոյական Աստուած.

արքայից-արքայ
գոյական թագաւորներու թագաւոր (Պարթեւներու թագաւորին տրուած տիտղոս, զոր Մեծն Տիգրան խլեց՝ պարտութեան մատնելով զանոնք. չորս թագաւորներ կը հետեւէին անոր շքախումբին՝ հետիոտն, երբ անիկա ձին հեծած կը ճեմէր).

բանաստեղծութեան արքայ
գոյական նշանաւոր՝ տաղանդաւոր բանաստեղծի տիտղոս. օրինակ՝ Վահան Թէքէեան։

Յարակից Բառեր
շահնշահ
գոյական Պարսիկ թագաւորներու տիտղոս.

Աղբիւր՝ Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): էջ 255
ՆՈՐ
(beta)
ՇԱՀ
գոյական
    1. որեւէ գործէ՝ գործունէութենէ՝ ձեռնարկէ եւ այլն գոյացած օգուտ. վաստակ, շահոյթ.
    2. պարտքով տրուած դրամի կամ փոխ տրուած առարկայի՝ պարէնի համար՝ վրայ առնուող տոկոս. սակ, վաշխ, կաթ.
    3. գործին՝ կացութեան որեւէ ձեւով նպաստող հանգամանք. օգտակարութիւն, առաւելութիւն.
    4. (Խսկց.) այն ինչ որ կը համապատասխանէ մէկուն ձգտումներուն՝ նպատակներուն՝ նկատառումներուն եւ այլն. հաշիւ.
    5. պարսից՝ պարսիկներու թագաւոր.
    6. (Գաւառական) խաղողի, որթի նորածիլ մատ. աչք։

Տեսակներ
— Արաբներու՝ էմիր, ամիրապետ:

— Արքայից արքայ՝ շահանշահ, շահնշահ։

— Բիւզանդիոնի, Հռովմի՝ կայսր։

— Թաթարներու՝ խան:

— Թուրքերու՝ սուլթան, փատիշահ։

— ԺԹ. դարու եւ Ի. դարու (որոշ շրջանի) Եգիպտոսի՝ խետիւ:

— Հայոց՝ արքայ:

— Հին Եգիպտոսի՝ փարաւոն:

— Հնդիկներու՝ մահարաճա։

— Ռուսերու՝ ձար:

— Շահ (օգուտ)՝ Բարձր՝ վաշխ:

— Բերող՝ շահաբեր:

— Շահաբեր կեդրոն՝ շահաստան:

— Շահու մաս՝ շահաբաժին։

— Վաճառքը շահաբեր՝ վաճառաշահ:

Բաղադրեալ Բայեր
Անուն շահիլ
ներգործական բայ համբաւ հանել, վարկ ունենալ։

Բանի մը համար գետին շահիլ
ներգործական բայ նպաստաւոր կարծիք յառաջացնել, նպաստաւոր հող պատրաստել։

Մէկուն սիրտը շահիլ
ներգործական բայ սիրաշահիլ, սիրտը գրաւել:

Շահու աղբիւր դարձնել
ներգործական բայ շահագործման միջոցի վերածել։

Շահու աղբիւր ընել
ներգործական բայ
    1. իբրեւ շահագործելու նիւթ ծառայեցնել.
    2. շահագործելու առիթ գտնել, շահու միջոցի վերածել։

Աղբիւր՝ Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): էջ 1746
ՆՈՐ
(beta)

Նման բառեր
ժահի
սահի
 Գործածութիւն փորձնական 62 մէջբերում 

Գտնուած բառաձեւերու գործածութիւնը

Գտնուած բառոյթներու գործածութիւնը

ՆՈՐ Ուսամնասիրել շահի բառաձեւին գործածութիւնը՝ Արեւմտահայերէն Գրուածքներու Ժողովածոյ-ին մէջ։
Փնտռել «շահի» բառը նաեւ հետեւեալ պատկերահանուած բառարաններուն մէջ —

Բացատրական

Հոմանիշներու

Արեւմտահայերէնի

Նորաբանութիւններու

Յանգարան

Բառակազմական

Ստուգաբանական

Դարձուածաբանական եւ Բարբառային

Ուղղագրական

Գրաբարի

Միջին Հայերէնի

Վաղաշխարհաբարեան

Օտար լեզուի

Անուններու

Տեղանուններու

Բուսանուններու

Մասնագիտական

Յապաւումներու

© 2026 Նայիրի. Հայերէն բառարանը կը պարունակէ 17,718 գլխաւոր բառ։
Կայքը ունի 144 բառարան եւ 3 գիրք։
Հայերէն
Նայիրի / Nayiri.com