 |
Անվճար հայերէն ուղղագրիչ | ||
|
|||
Հայերէն
Հայ
|
Հայ-Անգլերէն
Հայ-Անգ
|
Անգլերէն-Հայ
Անգ-Հայ
|
Հայ-Ֆրանսերէն
Հայ-Ֆրա
|
Ֆրանսերէն-Հայ
Ֆրա-Հայ
Ձեւաբանութիւն
Բառարան
Աղբիւր՝ Բառգիրք հայերէն լեզուի։ Անդրանիկ Վրդ. Կռանեան, Պէյրութ, 1998։ Էջ 450։
Աղբիւր՝ Բառգիրք հայերէն լեզուի։ Անդրանիկ Վրդ. Կռանեան, Պէյրութ, 1998։ Էջ 448։
ՏԱՆԻԼ
ՏԱՐԻ (տարւոյ, տարեաց), րիի կմ րու, կմ րվայ, վան, րիից, կմ րուց, կմ րվանից, րով կմ րվանով, տարիներ կմ րիք
ՏԱՐԻՔ տարիքի, տարիքներ [գրաբար յոգնակի ուղղական Տարի՚ի]
գոյական Քանի տարի ապրած լինելը, կեանքի տարիները, հասակ։
Բաղադրեալ Բայեր
Դարձուածքներ
‣ Հարցրի, տարիքդ քա՞նի է, ասաց չգիտեմ, մայրս ասում էր թէ ես և քո եղբայրը մի տարուայ ծնունդ ենք։
‣ Դպրոց ուզում էր մտնել, բայց տարիքը մեծ էր։
‣ Նրանք տարիքներով իրար մօտաւորապէս հաւասար կլինին։
‣ Մինչև այս տարիքս հասնելս ես ատամնացաւ ասած բանը չգիտեմ։
‣ Կանայք ընդհանրապէս սիրում են իրենց տարիքը փոքրացնել։
‣ Դպրոց ուզում էր մտնել, բայց տարիքը մեծ էր։
‣ Նրանք տարիքներով իրար մօտաւորապէս հաւասար կլինին։
‣ Մինչև այս տարիքս հասնելս ես ատամնացաւ ասած բանը չգիտեմ։
‣ Կանայք ընդհանրապէս սիրում են իրենց տարիքը փոքրացնել։
Բաղադրեալ Բայեր
Դարձուածքներ
ՏԱՆԵԼ (տանիմ, տանէի, տանիցիմ, մի՛ տանիր, տանելոց, անցեալ կատարեալ տարայ, ապառնի տարայց, տարցես, տա՛ր, տարա՛յք, տարեալ), տանում եմ, էի, ստորադասական տանիմ (կմ տանեմ), տանէի, ապառնի կտանիմ (կտանեմ), տանելու, անցեալ կատարեալ տարայ, տարաւ (կմ տարեցի, տարեց), հրամայական տա՛ր, տարէ՛ք, տարած, տարել
ներգործական բայ
Բաղադրեալ Բայեր
ՏԱՆՎԵԼ (քիչ գործածական),
ՏԱՐՎԵԼ տարվեցի
Բաղադրեալ Բայեր
Տանել-բերել
ՏԱՆՎԵԼ (քիչ գործածական),
ՏԱՐՎԵԼ տարվեցի
ՏԱՐԻ
գոյական
1. այն ժամանակամիջոցը, որուն ընթացքին Երկիրը ամբողջական թաւալում մը կ՚ընէ՝ կը կատարէ Արեւուն շուրջ։ Այդ ժամանակամիջոցն է 365,242,417, այսինքն՝ 365 օր, 5 ժամ, 48 վայրկեան, 47 երվայրկեան եւ 33 եռվայրկեան. 12 ամիս, ամ, տարեշրջան.
2. որեւէ ժամանակէ սկսած 12 ամսուան տեւողութիւն.
3. ժամանակի տեւողութիւն, որուն ընթացքին որեւէ մոլորակ ամբողջական թաւալում մը կը կատարէ Արեւուն շուրջ. օրինակ՝
4. Յունուար 1էն սկսող օրացուցային 12 ամիսներու ժամանակաշրջանը.
5. տարեթիւ, թուական.
6. ուսման՝ կրթական տարեշրջան.
7. ուսման դասընթացք՝ դասագիրք, մէկ տարուան համար.
8. (առաւել. յոգնակի) ժամանակաշրջան, տարիներ.
9. երկար ժամանակ.
10. (Գաւառական) նոր տարուան առթիւ պատրաստուած տափակ, կլոր եւ քաղցր հաց, որուն մէջ մետաղէ դրամ մր կը դնեն. հացը կտրելէ եւ բաժնուելէ ետք, որո՛ւն բաժինին մէջ որ ելլէ, ան այդ տարին բախտաւորը կ՚լլայ.
11. նոյն այդ հացին մէջ դրուած դրամը.
12. (Փոխաբերական իմաստ) տարեկան ծրագիր՝ յառաջադրանք.
ածական
13. երկարատեւ, երկար.
մակբայ
14. տարուան ընթացքին, տարեկան, իւրաքանչիւր տարի.
15. երկար ժամանակ։
Հին ժողովուրդներ որդեգրած են լուսնային, լուսն-արեգակնային եւ արեգակնային օրացոյցներ կամ տոմարներ։ Քաղաքակիրթ հին ժողովուրդներէն երեքը միայն՝ եգիպտացիներ, պարսիկներ եւ հայեր գործածած են արեգակնային տարին։
Զանազան ժողովուրդներ, իրենց տոմարին հաշիւները ընելու համար, երբեմն ընտրած են թուական մեկնակէտ մը, որ կը ներկայացնէ իրենց համար յիշատակելի դէպք մը։
Տեսակներ
Հայերս ունեցած ենք երկու թուական. 1) Հայկայ թուական կամ Բուն թուական հայոց, որուն սկիզբը նկատուած է Հայկ Նահապետի տարած յաղթանակը Բելի վրայ, որ ըստ Հայր Ղեւոնդ Ալիշանի հաշուումներուն՝ տեղի ունեցած է Ն. Ք. 2492 թուականին: 2) Հայոց մեծ թուական, որ կը սկսի 11 Յուլիս, 552ին։
Ամէն ամանոր՝ Յունուար 1ին չէ սկսած։ Բաղդատաբար շատ նոր է այս սովորութիւնը։ 1564ին է, որ Ֆրանսիայի Կարոլոս (Charles) Թ.ի հրովարտակով նոր տարին Յունուար 1ին սկսիլ առաջարկուեցաւ եւ 1567ին պարտաւորիչ դարձաւ։ Հին հռոմէացիներուն համար կը սկսէր Մարտի 1ին: Հայոց մօտ՝ Նաւասարդ ամսուն 1ին, որ սկզբնապէս կը համապատասխանէր Մարտ 9ին: Չինացիք կը սկսին ձմրան գիշերահաւասարին։
Նոր տարի՝ տարեգլուխ, ամանոր. տարուան վերջ. ամավերջ, տարեվերջ. 366 օրով՝ նահանջ տարի:
1. այն ժամանակամիջոցը, որուն ընթացքին Երկիրը ամբողջական թաւալում մը կ՚ընէ՝ կը կատարէ Արեւուն շուրջ։ Այդ ժամանակամիջոցն է 365,242,417, այսինքն՝ 365 օր, 5 ժամ, 48 վայրկեան, 47 երվայրկեան եւ 33 եռվայրկեան. 12 ամիս, ամ, տարեշրջան.
2. որեւէ ժամանակէ սկսած 12 ամսուան տեւողութիւն.
3. ժամանակի տեւողութիւն, որուն ընթացքին որեւէ մոլորակ ամբողջական թաւալում մը կը կատարէ Արեւուն շուրջ. օրինակ՝
4. Յունուար 1էն սկսող օրացուցային 12 ամիսներու ժամանակաշրջանը.
5. տարեթիւ, թուական.
6. ուսման՝ կրթական տարեշրջան.
7. ուսման դասընթացք՝ դասագիրք, մէկ տարուան համար.
8. (առաւել. յոգնակի) ժամանակաշրջան, տարիներ.
9. երկար ժամանակ.
10. (Գաւառական) նոր տարուան առթիւ պատրաստուած տափակ, կլոր եւ քաղցր հաց, որուն մէջ մետաղէ դրամ մր կը դնեն. հացը կտրելէ եւ բաժնուելէ ետք, որո՛ւն բաժինին մէջ որ ելլէ, ան այդ տարին բախտաւորը կ՚լլայ.
11. նոյն այդ հացին մէջ դրուած դրամը.
12. (Փոխաբերական իմաստ) տարեկան ծրագիր՝ յառաջադրանք.
ածական
13. երկարատեւ, երկար.
մակբայ
14. տարուան ընթացքին, տարեկան, իւրաքանչիւր տարի.
15. երկար ժամանակ։
Հին ժողովուրդներ որդեգրած են լուսնային, լուսն-արեգակնային եւ արեգակնային օրացոյցներ կամ տոմարներ։ Քաղաքակիրթ հին ժողովուրդներէն երեքը միայն՝ եգիպտացիներ, պարսիկներ եւ հայեր գործածած են արեգակնային տարին։
Զանազան ժողովուրդներ, իրենց տոմարին հաշիւները ընելու համար, երբեմն ընտրած են թուական մեկնակէտ մը, որ կը ներկայացնէ իրենց համար յիշատակելի դէպք մը։
Տեսակներ
Հայերս ունեցած ենք երկու թուական. 1) Հայկայ թուական կամ Բուն թուական հայոց, որուն սկիզբը նկատուած է Հայկ Նահապետի տարած յաղթանակը Բելի վրայ, որ ըստ Հայր Ղեւոնդ Ալիշանի հաշուումներուն՝ տեղի ունեցած է Ն. Ք. 2492 թուականին: 2) Հայոց մեծ թուական, որ կը սկսի 11 Յուլիս, 552ին։
Ամէն ամանոր՝ Յունուար 1ին չէ սկսած։ Բաղդատաբար շատ նոր է այս սովորութիւնը։ 1564ին է, որ Ֆրանսիայի Կարոլոս (Charles) Թ.ի հրովարտակով նոր տարին Յունուար 1ին սկսիլ առաջարկուեցաւ եւ 1567ին պարտաւորիչ դարձաւ։ Հին հռոմէացիներուն համար կը սկսէր Մարտի 1ին: Հայոց մօտ՝ Նաւասարդ ամսուն 1ին, որ սկզբնապէս կը համապատասխանէր Մարտ 9ին: Չինացիք կը սկսին ձմրան գիշերահաւասարին։
Նոր տարի՝ տարեգլուխ, ամանոր. տարուան վերջ. ամավերջ, տարեվերջ. 366 օրով՝ նահանջ տարի:
ՏԱՐԻՔ
ՏԱՆԻԼ
ներգործական բայ
1. տեղէ մը ուրիշ տեղ փոխադրել. տեղափոխել.
2. հեռացնել.
3. բան մը՝ մէկը տեղ մը հասցնել.
4. ուղղութիւն ունենալ, դէպի տեղ մը ուղղուիլ՝ ձգուիլ, տեղ մը հասցնել.
5. տեղ մը յանգեցնել.
6. վարել, առաջնորդել, ղեկավարել.
7. քշել, վարել.
8. (Փոխաբերական իմաստ) անյայտացնել, կորուստի մատնել.
9. թալանել, կողոպտել.
10. գողնալ.
11. (Փոխաբերական իմաստ) գրաւել, յափշտակել, տիրանալ.
12. վանել, հեռացնել, փարատել.
13. կրել, փոխադրել.
14. գերեվարել.
15. խաղի մէջ յաղթել. շահիլ.
16. կրել, տոկալ, դիմանալ, համբերել, հանդուրժել.
17. վերցնել, կանչել.
18. մօտեցնել.
19. մտցնել, մխրճել.
20. հետը վերցնել, ուղեկից դարձնել.
21. հաղորդել, յայտնել.
22. հրաւիրել.
23. ստանալ, առնել, վերցնել.
24. պարունակել՝ առնել իր մէջ:
Բաղադրեալ Բայեր
Դարձուածքներ
1. տեղէ մը ուրիշ տեղ փոխադրել. տեղափոխել.
2. հեռացնել.
3. բան մը՝ մէկը տեղ մը հասցնել.
4. ուղղութիւն ունենալ, դէպի տեղ մը ուղղուիլ՝ ձգուիլ, տեղ մը հասցնել.
5. տեղ մը յանգեցնել.
6. վարել, առաջնորդել, ղեկավարել.
7. քշել, վարել.
8. (Փոխաբերական իմաստ) անյայտացնել, կորուստի մատնել.
9. թալանել, կողոպտել.
10. գողնալ.
11. (Փոխաբերական իմաստ) գրաւել, յափշտակել, տիրանալ.
12. վանել, հեռացնել, փարատել.
13. կրել, փոխադրել.
14. գերեվարել.
15. խաղի մէջ յաղթել. շահիլ.
16. կրել, տոկալ, դիմանալ, համբերել, հանդուրժել.
17. վերցնել, կանչել.
18. մօտեցնել.
19. մտցնել, մխրճել.
20. հետը վերցնել, ուղեկից դարձնել.
21. հաղորդել, յայտնել.
22. հրաւիրել.
23. ստանալ, առնել, վերցնել.
24. պարունակել՝ առնել իր մէջ:
Բաղադրեալ Բայեր
Դարձուածքներ
Հակառակ Բառարանի Որոնում
ՆՈՐ
Արդիւնքները տեսնելու համար, բռնել հեռախօսը հորիզոնական դիրքով կամ / եւ մասշտաբը (zoom-ը) նուազեցնել
ՆՈՐ Ուսամնասիրել
տարի բառոյթին
կամ
տարի բառաձեւին
գործածութիւնը՝ Արեւմտահայերէն Գրուածքներու Ժողովածոյ-ին մէջ։
Փնտռել «տարի» բառը նաեւ հետեւեալ պատկերահանուած բառարաններուն մէջ —
-
(2002) Գրպանի Նոր Բառարան Հայերէն-Անգլերէն
-
(1970) Հայերէնէ-Անգլերէն Արդի Բառարան
-
(1970) Ընդարձակ Բառարան Հայերէնէ Անգլիերէն
-
(1949) Armenian-English Vocabulary - [Armenian Grammar (West Dialect)]
-
(1949) Նոր Բառարան Հայերէնէ-Անգլիերէն
-
(1905) Գործնական Բառարան Հայերէն-Անգղիերէն
-
(1843) Համառօտ բառարան ի հայէ յանգղիական եւ ի տաճիկ
Դարձուածաբանական եւ Բարբառային
Գրաբարի
Անուններու
-
(1875) Յատուկ Անուանք - [Նոր Բառգիրք Հայ-անգլիարէն]
-
(1875) Աշխարհագրական եւ Պատմական Անուանք - [Նոր Բառգիրք Հայ-անգլիարէն]
Բուսանուններու
Մասնագիտական
-
(2013) ՆՈՐ Ֆիզիոլոգիական տերմինների հայերեն-անգլերեն-ռուսերեն բառարան-տեղեկատու
-
(2008) ՆՈՐ Հայերեն-անգլերեն - [Անգլերեն-հայերեն-անգլերեն իրավաբանական տերմինների բացատրական բառարան]
