Անվճար հայերէն ուղղագրիչ
Ստացի՛ր HySpell-ը հիմա
 Բառարան
Ւ
գոյական Այս տառով սկսած բառեր հին մատենագրութեան միայն յատուկ են, եւ կը գտնուին Հ տառով սկսած բառերու շարքին մէջ. զոր օրինակ ւիւծիլ՝ հիւծիլ, ւիւսակ՝ հիւսակ։

Աղբիւր՝ Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): էջ 511
ՆՈՐ
Ւ,
ւ,
Ւիւն
գոյական
    1. Հայերէն այբուբենի երեսուն և չորրորդ գիրը և եօթներորդ ձայնաւորը։
‣ Գլխագիր Ւ։
‣ Շեղագիր ւ։
‣ Շարքագիր ւ։

    2. Ձայնաւոր հնչիւն՝ համապատասխան յունական υ՚ի (իպսիլոն) սկզբնական հնչիւնին, որպիսի առումով շատ հազիւ գործ է ածված հին ձեռագիրներում (Բաբիւլոն կամ Բաբւլոն, կիւրակէ կամ կւրակէ, հիւպատ կամ հւպատ, Հռիւփսիմէ կամ Հռւփսիմէ, հիւսիս կամ հւսիս ևն)։

Ընդհանրապէս գործ է ածվել ձայնաւորներից յետոյ, կազմելով երկբարբառներ՝ աւ, եւ, իւ, ու (aw, ew, iw, ow), որոնք փակ վանկերում վերածվեցին ուրիշ ձայնաւորների կամ երկբարբառների (աւր = օր, հաւտ = հօտ, աղբեւր = աղբիւր, մեւս = միւս, արեւն = արիւն, արին, արուն, տաւն = տուն), իսկ բաց վանկերում կամ ուրիշ ձայնաւորից առաջ ւ՚ը թաւացել դարձել է վ (հաւ = հավ, արեւ = արեվ, թիւ = թիվ, հատուած = հատված, Յեսու = Յեսովայ կամ Յեսուայ = Յեսվայ)։

(Այս թաւ արտասանվող Ւ՚ի վրայ ձեռագիրներում և հին տպագրութիւնների մէջ դնում էին թաւ նշանը (τ))։

Ներկայումս հին ուղղագրութեամբ ւ՚ով են գրվում թաւացած ւ՚երը (նաւ, արեւ, թիւ, հատուած), իւ երկբարբառը և ու ձայնաւորը. իսկ այժմեան ուղղագրութեամբ՝ միայն ու ձայնաւորը. (միւս դէպքերում գործածվում է վ. նավ, արեվ, թիվ, հատված, իսկ իւ՚ի փոխարէն յու, արյուն)։

    3. Իւնագրութիւն կոչված գրութեան մէջ ւ՚ը փոխարինում է հին ուղղագրութեան (վ՚ահնչիւն) ու գրութիւնը ձայնաւորից առաջ, օրինակ. Նւէր (= նուէր, նվէր), գրւած (= գրուած, գրված) ևն։

    4. Տաղաչափական գրուածքների մէջ փոխարինում է ու կամ եւ շաղկապը՝ երբ հարկաւոր է վանկը սղել, և կարդացվում է իբրեւ փափուկ վ։ Օրինակ.
‣ «Պսակ ետուր դուր յաղթողին ւ՛ առողջութիւն յոյժ հիւանդին» (փոխանակ եւ առողջութիւն)։
‣ «Խեղճ ես, այո՛, ւ՛ ի՞նչ շատ տանջիս» (փոխանակ ու ի՞նչ)։
‣ «Միշտ ոտնակոխ, միշտ բարեզուրկ, Ի լաց ւ՚ի կոծ (փոխանակ ու ի կոծ)։

⨀հին նշանակութիւն 5. Թուարկութեան մէջ՝ 7000։
‣ Է-հո-չա-ւիւն (7, 70, 700, 7000)։

Ւ՚ով սկսվող բառեր չկան հայերէնի մէջ. եղածները արուեստական գրութիւններ են՝ երբ հարկ է եղել տաղաչափութեան մէջ տողն սկսել Ւ՛ գրով։

Աղբիւր՝ Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): էջ 2239
ՆՈՐ
(beta)
1. ՈՎ (օվ, + վօվ, + վէվ ևն) (զով, ոյր, ում, յումէ կմ յումմէ, գործիական չունի, ոյք կմ ովք, զոյս, ոյց, յոյց, գործիական չունի), հայցական տրական ում, սեռական ում կմ որի, ումից կմ ումնից, գործիական ներգործական չունի, ովքեր, ովքերի։ (երկարացած ձեւ Ո՚ի, ինչպէս Բաբելոն և Բաբելովն եւն)
անձնական յարաբեր. դերանուն (միայն մարդկանց մասին), գործ է ածվում երկրորդական նախադասութեան մէջ, որին գլխաւորի մէջ համապատասխանում է նա, որ երբեմն դրվում է, երբեմն զօրութեամբ է հասկացվում։

Ածանցական Բառեր
⨀հին բառ Յո՞վ կամ, ⨀հին բառ Յո՞
Դէպի ո՞ւր։
‣ Յո՞վ երթաս կամ Յո՞ երթաս (Սենկեվիչի նշանաւոր վէպի վերնագիրը)։

Դարձուածքներ
Ո՞վ գիտէ
Յայտնի չէ, ոչ ոք չգիտէ։
‣ Ո՞վ գիտէ, թէ նա ե՞րբ կվերադառնայ։


2. Ո՜Վ (օ՜վ)
միջարկութիւն որ կցվում է գոյական անուան։

Աղբիւր՝ Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): էջ 1721
ՆՈՐ
(beta)
Ւ
մեր այբուբենին 34րդ գիրը։ Բառասկիզբին չի գործածուիր եւ հետեւաբար ներկայ աշխարհաբարին մէջ իրմով սկսող բառ չունինք: Եղածները արուեստակեալ ստեղծումներ են, տաղաչափութեան մէջ տողը ւ տառով սկսելու համար (միջին դարերուն). օրինակ՝
‣ ւիւթ՝ փոխան հիւթի, ւիանալ՝ փոխան հիանալի:

Բառին մէջը եւ բառին վերջը կը գործածուի երկու ձեւով. 1) ո ձայնաւորին միանալով կը կազմէ ու բաղադրեալ ձայնաւորը. օրինակ՝
‣ տուն, կատու.

նաեւ միանալով ի ձայնաւորին՝ կը կազմէ իւ բաղադրեալ ձայնաւորը եւ կը հնչուի ֆրանսերէն u գիրին ձեւով. օրինակ՝
‣ սիւն, հիւթ:

Իւ բաղադրեալ ձայնաւորը կը հնչուի ֆրանսերէն u գիրին ձեւով այն պարագային՝ երբ իրեն կը յաջորդէ բաղաձայն մը. այլապէս՝ կը հնչուի իվ, եւ այդ պարագային բաղադրեալ ձայնաւորի հանգամանք չ՚ունենար, այլ՝ կը դառնայ երկու անջատ գիրերու (ի եւ ւ) միացումով յառաջ եկած հնչում մը. 2) բաղաձայն է՝ մեղմ վի հնչումով։ Կը յաջորդէ ա, ե, ի ձայնաւորներուն. օրինակ՝
‣ նաւ, սեւ, պատիւ։

Իբրեւ թիւ եւ թուանշան՝ 7000 (գլխագիր Ւ առանց միջակէտի) եւ 7000րդ (գլխագիր Ւ. միջակէտով)։

Աղբիւր՝ Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): էջ 2344
ՆՈՐ
(beta)
ՈՎ
դերանուն
    1. այն մարդը որ. օրինակ՝
‣ ով անմեղ է, արքայութեան պիտի արժանանայ.

    2. ամէն մարդ, ամէն ոք. օրինակ՝
‣ ով ներկայ էր, իր բաժինը առաւ.

    3. ոեւէ մէկը, անորոշաբար. օրինակ՝
‣ ո՞վ կ՚ուզէ թող գանգատի.

    4. իբրեւ հարցական դերանուն կը գործածուի հարցական նախադասութիւններու մէջ (ո՞ր մարդը, ո՞ր մէկը). օրինակ՝
‣ ո՞վ էր դուռը թակողը.

    5. հարցական խօսք՝ դիմացինին ըսածը կրկնել տալու նպատակով (իբր թէ չէ հասկցած). օրինակ՝
‣ Ղուկասը եկաւ։ Ո՞վ.

    6. նոյնպիսի հարցական խօսք՝ զարմանք արտայայտելու համար (իբր թէ չի հաւատար լսածին). օրինակ՝
‣ քեզ ալ կ՚ամբաստանեն: = Զո՞վ : Զի՞ս.

    7. կիսահարցական խօսքերու (անուղղակի հարցում) երկրորդական նախադասութիւններու մէջ (այս պարագայէն կը գրուի շեշտով). օրինակ՝
‣ չըսաւ թէ ո՛վ է.

    8. ո՛չ ոք, ոեւէ մէկը. օրինակ՝
‣ ո՞վ սիրտ ունէ լալու.

    9. բաշխական նշանակութեամբ՝ մէկը... մէկը, ոմանք . . . ոմանք. օրինակ՝
‣ բազմաթիւ մարդիկ եկան. ով՝ հետիոտն, ով՝ ինքնաշարժով, ով՝ ուղղաթիռով.

    10. հակադրական-ժխտական իմաստով՝ ցոյց կու տայ հակադրուող անձերէն մէկուն անարժանութիւնը. օրինակ՝
‣ ո՞վ պայքարեցաւ, ո՞վ վարձատրուեցաւ։


Ո՜Վ
ձայնարկութիւն
    1. կոչական ձայնարկութիւն, որ կը դրուի այն բառէն (սովորաբար գոյական) առաջ, որուն ուղղուած է. ա՜յ, է՜յ. օրինակ՝
‣ ո՜վ մարդկային արդարութիւն, թող ես թքնեմ քո ճակատէն (Սիամանթօ).

    2. հիացումի՝ զարմանքի բացագանչութիւն.

    3. վիշտի՝ աղէտի բացագանչութիւն. օրինակ՝
‣ ո՜վ դարք, ո՜վ բարք.

    4. ծաղրի՝ հեգնանքի բացագանչութիւն:

Ովը երկարած ձեւն է Ո՚ի. օրինակ՝ Հռոմ - Հռովմ: Գաւառաբարբառներու մէջ ունինք վով ձեւը:

Անձնական յարաբերական դերանուն (միայն մարդոց մասին), որ կը գործածուի երկրորդական նախադասութեան մէջ:

Դարձուածքներ
Ո՞վ գիտէ
յայտնի չէ, ոչ ոք գիտէ, չեմ գիտեր։

Ո՞վ ըսես
ամէնքը, անխտիր կերպով, ամէն մարդ:

Ո՛վ կ՚ուզէ թող ըլլայ
որեւէ խտրութիւն՝ ընտրութիւն չեմ ըներ. բոլորն ալ ինծի համար միեւնոյնն են:

Ով որ
    1. ամէն մէկը, իւրաքանչիւրը, ան որ, այն մարդը որ.
    2. մէկը, անծանօթ մարդ մը։

Աղբիւր՝ Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): էջ 1869
ՆՈՐ
(beta)
 Գործածութիւն փորձնական 2 մէջբերում 

Գտնուած բառաձեւերու գործածութիւնը

Փնտռել «ւ-ով» բառը նաեւ հետեւեալ պատկերահանուած բառարաններուն մէջ —

Բացատրական

Հոմանիշներու

Արեւմտահայերէնի

Նորաբանութիւններու

Յանգարան

Բառակազմական

Ստուգաբանական

Դարձուածաբանական եւ Բարբառային

Ուղղագրական

Գրաբարի

Միջին Հայերէնի

Վաղաշխարհաբարեան

Օտար լեզուի

Անուններու

Տեղանուններու

Բուսանուններու

Մասնագիտական

Յապաւումներու

© 2026 Նայիրի. Հայերէն բառարանը կը պարունակէ 17,718 գլխաւոր բառ։
Կայքը ունի 144 բառարան եւ 3 գիրք։
Հայերէն
Նայիրի / Nayiri.com