Армянская проверка орфографии
загрузить HySpell сейчас
 Morphology

Western Armenian

ոյժ → ոյժ (noun)
Singular • Nominative case
Singular • Accusative case
 Словарь
ոյժ գոյական Զօրութիւն, կորով, թափ, ազդեցութիւն * զօրք * հարկադրանք:

Աղբիւր՝ Բառգիրք հայերէն լեզուի։ Անդրանիկ Վրդ. Կռանեան, Պէյրութ, 1998։ Էջ 361։


ՈՅԺ
գոյական Տե՛ս ուժ։

Источник: Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): стр. 390
Новинка
ՈՅԺ (ույ) ուժի, (ուժից, կամ ուժոյ) կամ ոյժի
(պահլաւերէն ōž, ōġ)

գոյական
     Ընդհանրապէս՝ ինչ որ առաջ է բերում որեւէ շարժում՝ գործողութիւն՝ արդիւնք. զօրութիւն, կարողութիւն։

    1. Մարդու և կենդանիների մարմնի այն յատկութիւնը, որով կարողանում են մի ֆիզիքական աշխատանք կատարել, մի բան անել։
‣ Մի գոմէշը երկու եզան ոյժ ունի։
‣ Հերքուլէսը մարդկային ոյժի մարմնացումն էր։
‣ Հին հռոմայեցիք ֆիզիկական ոյժի երկրպագուներ էին։
‣ Ե՛կ, ոյժերս փորձենք. ո՞վ աւելի հեռու կնետէ այս կոճը, ո՞վ տեղից կշարժէ այս քարը։
‣ Բոլոր ոյժով դուռը հրեց։

    2. Հզօրութիւն, կարողութիւն։
‣ Նրա ոյժի առաջ բոլորը դողում էին։
‣ Իմ ոյժս չի պատում վարձատրելու ձեր անգին ծառայութիւնները։

    3. Ընդդիմադրելու կարողութիւն։
‣ Ոյժը վանում են ոյժով։
‣ Այսքան տարի դիմացանք, է՛լ վրաներս ոյժ չմնաց։
‣ Ես ոյժ չունիմ դիմադրելու։

    4. Բռնութիւն, բռնադատութիւն։
‣ Ոյժ գործ դնել։
‣ Եթէ խաթրով չի համաձայնի՝ ոյժը կայ ու կայ։
‣ Կոպիտ ոյժի առաջ ես պէտք է խոնարհվիմ։

    5. Սաստկութիւն, ուժգնութիւն։
‣ Ջրի հոսանքի ոյժից օգտվում են զանազան նպատակների համար։
‣ Քամու ոյժն այնքան սաստիկ էր, որ ծառերն արմատախիլ էր անում, կտուրներ էր թռցնում։

(Մեխանիկայի մէջ)՝
    6. Որեւէ շարժման պատճառ։
‣ Եթէ երկու ոյժ մի կէտի վրայ ներգործում են միեւնոյն ուղղութեամբ՝ արդիւնքը կլինի հաւասար այդ երկու ոյժի գումարին, իսկ եթէ ներգործում են տարբեր ուղղութեամբ՝ արդիւնքը կլինի հաւասար նրանց տարբերութեան։
‣ Կենտրոնաձիգ ոյժ։
‣ Կենտրոնախոյս ոյժ։
‣ Այս շոգեքարշը ութ մթնոլորտի ոյժ ունի։
‣ Վառօդը բռնկելիս պայթում է և առաջ է բերում ոյժ, որ ռումբը շատ հեռուն է ձգում։
‣ Արձակված նետը հետզհետէ ոյժը կորցնում է և ընկնում է վար։

(Ֆիզիկայի մէջ)՝
    7. Մարմինների զանազան յատկութիւնները, որոնք ներգործող և մղող զօրութիւն ունին, բնական ոյժեր։
‣ Մարմիններն ունին ձգողական ոյժ, որով նրանք ձգտում են մօտենալ իրար։
‣ Երկրի ձգողական ոյժը կոչվում է ծանրութիւն։
‣ Ելեկտրական ոյժը վերածում են ջերմութեան, լոյսի և մեխանիկական ոյժի։
‣ Նրա աչքերը մագնիսական ոյժ ունէին։

Նմանութեամբ
    8. Պետութեան յարձակողական, պաշտպանողական և բարգաւաճման միջոցները, բանակ, նաւատորմ, վաճառականութիւն ևն։
‣ Թշնամու գլխաւոր ոյժերը կենտրոնացան մեր աջ թեւի դէմ։
‣ Երրեակ դաշնակցութեան ոյժին հակադրվեց երրեակ համաձայնութեան ոյժը։
‣ Անգլիայի ոյժը նրա առեւտրական նաւատորմի մէջ էր, որի դէմ կռուել սկսեց Նապոլէոն Ա՚ը։

    9. Ազդեցութիւն, ներգործութիւն։
‣ Աշուն էր. արեւի ոյժը կոտրել էր։
‣ Ես իմ տուած թոյնի ոյժը գիտեմ։
‣ Խեղճը մեր գինու ոյժին անծանօթ էր, կարծում էր թէ իրանց գինին է։

    10. Պնդութիւն, դիմացկունութիւն։
‣ Կտորը փտել է, ոյժից ընկել։
‣ Պատուարն այնքան ոյժ չունէր, որ հեղեղի յորձանքին դիմադրէր։

    11. Խորհրդածելու՝ հասկանալու կարողութիւն։
‣ Ի՜նչպիսի երեւակայութեան ոյժ։
‣ Յիշողութեան ոյժն իմ մէջ շատ է թուլացել։

    12. Մտաւոր և բարոյական կարողութիւններ։
‣ Այս մեքենայի վրայ նա երեք տարի աշխատեց լարված ոյժերով։
‣ Բարոյական ոյժ՝ չվհատելու համար դժուարութիւնների առաջ, կամքի ոյժ՝ սկսած ուղղութեամբ անշեղ առաջ գնալու. ահա սրանց մէջ է նրա մեծ աջողութեան գաղտնիքը։

    13. Հեղինակութիւն։
‣ Օրէնքի ոյժին բոլորը պարտաւոր են ենթարկվել։
‣ Նա կարեւոր ոյժ է մեր մէջ. նրան ամենքը լսում են։

(Անհատների մասին)՝
    14. Նա որ օժտված է մտաւոր կամ բարոյական կարողութեամբ։
‣ Մարդկութեան լաւագոյն ոյժերը շարունակ աշխատում են խաղաղութիւն հաստատելու ազգերի մէջ, բայց չեն աջողում։
‣ Նա մեր խմբի լաւագոյն ոյժերից մէկն է։

    15. Նա որ օժտված է ճարտարութեամբ, հմտութեամբ։
‣ Շախմատի տուրնիրին հրաւիրված էին առաջնակարգ ոյժերը բոլոր երկիրներից։
‣ Մեր դերասանական խմբի լաւագոյն ոյժն էր նա։

    16. Ընդհանրապէս՝ աշխատանքի ընդունակ՝ գործի պէտքական մարդ։
‣ Թող այսուհետեւ գործեն մատաղ ոյժերը։
‣ Մեր ոյժերն հետզհետէ աւելանում են։

⨀հին նշանակութիւն 17. Ուժեղ առոգանութեան նշան։

Տեսակներ
Այրական ոյժ
գոյական Սեռական կարողութիւն։

Ածանցական Բառեր
⨀հին բառ Յ՚ոյժ
Տե՛ս Յոյժ։

⨀հին բառ Յուժոյ
մակբայ Ուժով, սաստիկ։

Բաղադրեալ Բայեր
Ոյժ առնել
չէզոք բայ Ոյժ ստանալ, զօրանալ։
‣ Նրա խրախուսական խօսքերից մենք ոյժ առանք։

Ոյժ գործ դնել
չէզոք բայ Բռնի միջոցների դիմել։
‣ Եթէ մենք չհնազանդինք՝ նա ոյժ գործ կդնէ, մեզ կբռնադատէ։

Ոյժը պատել
չէզոք բայ Բաւական ոյժ ունենալ մի բան անելու՝ մի բանի յաղթահարելու։
‣ Ոյժս չի պատում որ այս քարը շուռ տամ։
‣ Գիտես որ ոյժդ պատում է ինձ, դրա համար խրոխտում ես։

Ոյժի դիմել
չէզոք բայ Տե՛ս Ոյժ գործ դնել։

Ոյժ ու կող անել
չէզոք բայ
    1. Բոլոր ոյժերը լարել, ճիգ թափել։
‣ Ոյժ ու կող անենք, այս արտը քաղենք վերջացնենք։

    2. Երկչոտութիւնը վանել, հազիւ համարձակել։
‣ Ես ոյժ ու կող արի ու նրանց հարցրի. տղանե՛ր, դուք ո՞րտեղից էք գալիս։

Ոյժ տալ
չէզոք բայ
    1. Ոյժը լարել։
‣ Ոյժ տանք բազուկներիս։
‣ Եզները ոյժ տուին և սայլը փոսից հանեցին։

    2. Մի բանի վրայ կենտրոնանալ։
‣ Միս չկար, իւղ չկար, մենք էլ ոյժ էինք տալիս հացին։
‣ Տեսութիւնը համառօտ անցէք, աւելի ոյժ տուէք գործնական պարապմունքներին։

Ոյժը-լոյսը հաւաքել
չէզոք բայ Տե՛ս Ոյժ ու կող անել։

Ոյժը մէկի վրայ փորձել կամ, Ոյժը մէկի վրայ գնալ
չէզոք բայ Ճնշել մէկին, գիտնալով որ նա անզօր է դիմադրելու։
‣ Գնա՛, առաջ նրանցից պահանջիր, ինչո՞ւ ես ինձ նեղացնում. ոյժդ իմ (կամ ինձ) վրա՞յ ես փորձում։
‣ Ոյժդ նրա վրայ է գնո՞ւմ, տօ ամօթ չէ՞։

Ոյժի մէջ լինել
չէզոք բայ Ոյժը պահպանել, ներգործել։
‣ Օրէնքը, քանի դեռ փոխված չէ՝ ոյժի մէջ է։

Ոյժի մէջ մտնել
չէզոք բայ Ոյժ ունենալ, սկսել ներգործել։
‣ Այս օրէնքը ոյժի մէջ է մտնում հրատարակվելուց տասը օր յետոյ։

Ոյժից ընկնել
չէզոք բայ Ոյժը կորցնել, թուլանալ, անզօրանալ։
‣ Արդէն ոյժից ընկել եմ ես։
‣ Առիւծը ծերացել, ոյժից ընկել էր։
‣ Ոյժից ընկած քացախ։

Դարձուածքներ
Ոյժից վեր
ածական Ինչ բանի ոյժը չի պատում, ինչ որ անկարող է մարդ անելու։
‣ Դու ոյժից վեր բան ես բռնել, տակից չես կարողանայ դուրս գալ։
‣ Քո առաջարկը իմ ոյժից վեր է, չեմ կարող կատարել։

Տե՛ս եւ Զօրութիւն, Կարողութիւն, Ուժ։

Источник: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): стр. 1709
Новинка
(beta)
Ոյժ
գոյական
    1. մարդու եւ կենդանիներու այն կարողութիւնը՝ յատկութիւնը, մկաններու լարումով շարժումներ՝ գործողութիւններ կատարելու.

    2. ֆիզիքական կարողութիւն՝ հզօրութիւն.

    3. ֆիզիքական զօրութեան գործադրում որեւէ նպատակի հասնելու համար.

    4. մտաւոր եւ հոգեկան յատկութիւններ երեւան բերելու՝ կամք, խելք, ուժեղ բնաւորութիւն եւայլն ներքին կարողութիւն.

    5. որեւէ բան ընելու, որեւէ ձեւով ինքզինք արտայայտելու բարոյական կարողութիւն՝ հնարաւորութիւն.

    6. որեւէ կարգի աշխատանք կատարելու կարողութիւն՝ զօրութիւն.

    7. իրաւական զօրութիւն.

    8. պետութեան յարձակողական, պաշտպանողական եւ բարգավաճման միջոցները (բանակ՝ նաւատորմ՝ վաճառականութիւն՝ դրամ եւ այլն).

    9. ազդելու՝ իրեն ենթարկելու իշխելու կարողութիւն. իշխանութիւն, զօրութիւն.

    10. որեւէ շարժման պատճառ.

    11. այս կամ այն կարգի գործունէութիւնը՝ դիրքորոշումը՝ վերաբերումը պայմանաւորող հանգամանք. ներգործութիւն, ազդեցութիւն.

    12. համոզելու՝ ենթարկելու՝ որեւէ տպաւորութիւն ձգելու կարողութիւն.

    13. որեւէ բանի արտայայտման չափը. զօրութիւն, ուժգնութիւն, սաստկութիւն.

    14. մտաւոր՝ հոգեկան կարողութիւններու՝ ապրումներու մեծութիւն՝ զօրութիւն. օրինակ՝
‣ խելքի ոյժ.

    15. ուժանիւթի աղբիւր եղող որեւէ մարմին՝ երեւոյթ.

    16. որեւէ կարգի գործունէութեան՝ որեւէ նպատակի իրագործման համար անհրաժեշտ միջոց՝ հնարաւորութիւն.

    17. որեւէ բանի մղող՝ որեւէ բան յառաջ բերող հանգամանք՝ երեւոյթ.

    18. որեւէ բնորոշ յատկանիշով կամ գործունէութեան որոշակի նպատակով բնութագրուող հանրային խաւ՝ խմբակ՝ դասակարգ. օրինակ՝
‣ մտավորական ուժեր.

    19. ֆիզիքական ճնշում. բռնութիւն.

    20. զարգացումի՝ ապրելու հնարաւորութիւն. կենսունակութիւն.

    21. եռանդ, աւիւն, կորով.

    22. գործունէութեան՝ կենսունակութեան աղբիւր հանդիսացող հանգամանք՝ յատկութիւն.

    23. խանդավառութիւն, ոգեւորութիւն.

    24. բռնադատութիւն, հարկադրանք.

    25. որեւէ բանի գործօն.

    26. նիւթական եւ ֆիզիքական միջոցներ.

    27. ոեւէ հանրութեան՝ հաւաքականութեան՝ վայրի մարդիկ, իբրեւ որեւէ կարգի գործունէութիւն կատարողներ. օրինակ՝
‣ մենք մեր ուժերով պատրաստեցինք համերգը.

    28. թունդ ըլլալը. կծուութիւն, բարկութիւն։

Հակառակը՝ ձգողական։

Բաղադրեալ Բայեր
Ոյժ առնել
ներգործական բայ
    1. ոյժ ստանալ. զօրանալ.
    2. թափ առնել։

Ոյժ գործ դնել
ներգործական բայ բռնի միջոցներու դիմել:

Ոյժ տալ
ներգործական բայ
    1. զօրացնել, ուժեղացնել.
    2. ոյժ հաղորդել՝ փոխանցել՝ տալ.
    3. նպաստել, սատարել, օգնել.
    4. քաջալերել.
    5. զարկ տալ.
    6. ճիգ գործադրել, ջանք թափել.
    7. լարուիլ, ճգնիլ.
    8. բանի մը վրայ կեդրոնանալ՝ իյնալ։

Ուժերը լարել
ներգործական բայ ճգնիլ:

Ուժերը ներել
ներգործական բայ հնարաւորութիւնները թոյլ տալ, կարողանալ, ի վիճակի ըլլալ:

Ուժերը չափել
ներգործական բայ
    1. որեւէ դժուար գործ յաղթահարելու փորձ ընել.
    2. մրցիլ։

Ուժերը տեղը գալ
չէզոք բայ ուժը վերականգնիլ, զօրութիւնը վերականգնիլ:

Ուժերը փորձել
ներգործական բայ
    1. ճգնիլ.
    2. մրցիլ.
    3. ճնշել մէկը, գիտնալով որ ան տկար է։

Ուժէ իյնալ
չէզոք բայ
    1. ուժը պակսիլ. թուլնալ, տկարանալ.
    2. իրաւազօրութիւնը կորսնցնել, գործողութեան ուժը կորսնցնել.
    3. ազդեցութիւնը՝ ներգործութիւնը կորսնցնել.
    4. նշանակութիւնը՝ կարեւորութիւնը կորսնցնել:

Ուժը կորսնցնել
ներգործական բայ Տե՛ս ուժէ իյնալ:

Ուժը պատել
ներգործական բայ բաւարար ոյժ ունենալ բան մը ընելու՝ բան մը յաղթահարելու:

Ուժի գալ
չէզոք բայ
    1. ուժերը վերականգնիլ.
    2. առողջութիւնը վերականգնիլ. կազդուրուիլ.
    3. ոգեւորուիլ, խանդավառուիլ:

Ուժի դիմել
չէզոք բայ ոյժ ի գործ դնել, ճնշում ի գործ դնել։

Ուժի դիրքերէ խօսիլ
ներգործական բայ
    1. ոյժ գործադրելու՝ պատերազմի դիմելու սպառնալիքով խօսիլ. զէնքի ուժով սպառնալ.
    2. իրաւունքի՝ արդարութեան հիմամբ խօսիլ:

Ուժի մէջ ըլլալ
չէզոք բայ ուժը պահպանել, ներգործել, ի զօրու ըլլալ։

Ուժի մէջ մտնել
ներգործական բայ
    1. ոյժ ունենալ, ներգործել.
    2. գործադրութեան դրուիլ, կիրարկուիլ։

Դարձուածքներ
Այրական ոյժ
սեռային կարողութիւն։

Անընդդիմակաց ոյժ
այնպիսի պատահար, որուն առաջքը առնել մարդը անկարող է եւ հետեւաբար՝ ենթական, պատասխանատուութենէ զերծ կը կացուցուի:

Կենսական ոյժ
մարդկային եւ կենդանական գործարաններու կարողութիւնը, որ կը դիմադրէ այն ուժերուն, որոնք կարող են խանգարել անոր կանոնաւոր գործունէութիւնը:

Հիւլէական ոյժ
անհաստատ տարրերու, տարբաղադրումով ազատուած ներոյժի նկատառելի քանակ։

Ձգողական ոյժ
բնութեան մէջ բոլոր մարմինները զիրար քաշելու եւ իրարու մօտենալու ձգտելու ոյժ։

Ձիու ոյժ
այն ուժը, որ կրնայ 4562 քլկ. ծանրութիւնը 1 վայրկեանի մէջ բարձրացնել կամ յառաջ տանիլ մէկ մեթր:

Վանողական ոյժ
    1. հեռացնող, հեռու մղող.
    2. տհաճ զգացում յառաջացնող.
    3. անհամակրելի։

Ուժերը ներածին չափ
հնարաւորութեան սահմաններու մէջ, կարելիութեան սահմաններու մէջ:

Ուժէ վեր
իր կարողութենէն վեր, զօրութենէն վեր:

Ուժի դիրքի քաղաքականութիւն
բռնութեան՝ զէնքի ոյժ գործածելու սպառնալիքի կամ գործադրութեան վրայ հիմնուած քաղաքականութիւն:

Источник: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): стр. 1849
Новинка
(beta)

Похожие слова
ոխաք
 Usage beta 846 citations 

Usage of matching Word Forms

Usage of matching Lexemes

Новинка Explore the usage of the lemma ոյժ or the word form ոյժ in the Corpus of Western Armenian.
Найти слово "ոյժ" также в следующих словарях

Explanatory

Thesaurus

Western Armenian

Neologisms

Rhyming

Word Structural

Etymological

Dialectal and Idiomatic

Orthographic

Classical Armenian

Middle Armenian

Early Modern Armenian

Foreign word

Names

Place names

Plant names

Specialized

Abbreviations

© 2026 Наири. Армянский cловарь содержит 17 718 главных слов
The site has 144 dictionaries and 3 books.
Русский
Նայիրի / Nayiri.com