Ermeni yazım denetleyicisi
Şimdi İndirin
 Sözlük
հին ածական Նախկին, վաղեմի * մաշած, գործածուած:

Աղբիւր՝ Բառգիրք հայերէն լեզուի։ Անդրանիկ Վրդ. Կռանեան, Պէյրութ, 1998։ Էջ 254։


ՀԻՆ
ածական
    1. հինցած, մաշած։
    2. վաղեմի, հինաւուրց, վաղնջական։
    3. (հաց՝) օթեկ, աշտուճ, քարթու։
    4. (գաղափար՝) բրածոյ, ծթռած։

Source: Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): p. 288
Yeni!
Հ,
հ,
հոյ կամ,
հո
գոյական
    1. Հայերէն այբուբենի տասն և վեցերորդ գիրը և տասն և մէկերորդ բաղաձայնը։
‣ Գլխագիր Հ։
‣ Շղագիր հ։
‣ Շարքագիր հ։

    2. Երգաձայնական բաց կոկորդային հնչիւն, աւելի փափուկ քան խ, որ արտասանվում է կոկորդի ձայնական ճեղքը (հագագը) նեղացնելով։

⨀հին նշանակութիւն 3. Իբրև թուանշան՝ նշանակում էր 70։
‣ է-հոյ-չա-ւիւն (7, 70, 700, 7000)։

    4. Հոգեւորականների յատուկ անուններից առաջ՝ միջակէտով գործ է ածվում իբրև կրճատումն Հայր բառի։
‣ Հ. Արսէն Կոմիտաս Բագրատունի։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 1155
Yeni!
(beta)
1. ՀԻՆ (հնոյ), հնի
ածական
    1. Ժամանակով մեզանից հեռու, շատ ժամանակ առաջ եղած. վաղեմի, նախկին։ Հակառակը՝ Նոր, Արդի, Այժմեան։
‣ Հին քաղաքակրթութիւն։
‣ Հին հեղինակներ։
‣ Շատ հին ժամանակներում մարդը վայրենի վիճակի մէջ էր։

    2. Շատ ժամանակից ի վեր գոյութիւն ունեցող, վաղուցուայ։
‣ Հին քաղաք՝ բերդ՝ շինութիւն։
‣ Հին սովորութիւններ։
‣ Հին ուղղագրութիւն։
‣ Հայերը հին ազգ են։

    3. Շատ ժամանակ առաջ շինված՝ պատրաստված։
‣ Հին ձեռագիր։
‣ Հին արձանագրութիւն։
‣ Հին նկար։
‣ Հին գինի։

    4. Երկար ժամանակ գործածված կամ գործածվող։
‣ Հին զգեստ։
‣ Այս օրէնքը շատ հին է։

    5. Ինչ որ առաջ գործ էր ածվում, իսկ այժմ ոչ։
‣ Հին լեզու։
‣ Հին մօդա։
‣ Հին արտօնութիւններ։
‣ Հին օրէնքով՝ գողի ձեռքը կտրում էին։

    6. Ինչ որ առաջ կար, իսկ այժմ չկայ։
‣ Մինչեւ չգայ նորը, չի յիշվի հինը (ասացուած)։
‣ Այդ հին կարգերն անդառնալի կորան։

    7. Անցած-գնացած։
‣ Հին ցաւերս նորոգեցիր։
‣ Դրանք հին պատմութիւններ են։

    8. Անցեալի հետ կապված, հնութեան յարած։
‣ Նա հին մարդ է, հին հասկացողութիւններով։

    9. Ժամանակից կամ գործածութիւնից մաշված, հնացած։
‣ Հին մեքենաները փոխարինվեցին նորերով։
‣ Շորերս հին են, սրանցով չեմ կարող փողոց դուրս գալ։

    10. Հներ
յոգնակի գոյական Ծերունիներ։
‣ Հներն ասել են։
‣ Մեր հներից մնացած աւանդութիւն է։

Ածանցական Բառեր
Հնումը, Հնում
մակբայ Հին ժամանակ, առաջ։
‣ Հնումը հարսը տարիներով չէր խօսում իւր սկեսրայրի հետ։
‣ Հնումն այդպէս էր, իսկ հիմայ այդպէս չէ։

Հնուց
մակբայ Տե՛ս ներքեւը իւր տեղում։

Դարձուածքներ
⨀հին բառ Ի հնումն
մակբայ Տե՛ս Հնումը։

⨀հին բառ Ի հնմէ
մակբայ Տե՛ս Հնուց։

Հին-հին
ածական Շատ հին, անցած-գնացած։
‣ «Հին-հին դարուց յիշատակ»։
‣ Հին-հին պատմութիւններ է անում (կամ հին-հին բաներ է պատմում)։

Հին ու մին
ածական Տե՛ս ներքեւը իւր տեղում։

Հնից նորից
Թէ՛ հին եւ թէ նոր բաներ։
‣ Հնից նորից խօսում էինք։

Հնոց եւ նորոց
Թէ՛ հին եւ թէ նոր անցքերի նկարագրութիւնը պարունակող։
‣ Գ. Սրուանձտեանի ազգագրական գրուածքների մի հատորը կոչվում է Հնոց եւ նորոց։

Հին գէլ, Հին գրականութիւն, Հին դարմանը քամուն տալ, Հին դար, Հին երգ, Հին լեզուներ, Հին լոսին, Հին կտակարան, Հին սերունդ, Հին օրէնք, Տե՛ս Գէլ, Գրականութիւն եւն բառերի տակ։


＋գաւառական բառ 2. ՀԻ՜Ն
միջարկութիւն Բացագանչութիւն, որ կրճատված է «Ի՞նչ գիտեմ»-ից կամ «ի՞նչ իմանամ»-ից (կամ գուցէ հի՞մ հարցականն է)։

Դարձուածքներ
Հի՜ն գիտեմ, ես հի՜ն գիտեմ
Չգիտեմ, այդ իմ գիտենալու բանը չէ։

Համեմատել Ես ի՞մ, Հի՛մ։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 1254
Yeni!
(beta)
Հ
    1. մեր այբուբենին տասնըվեցերորդ տառը եւ տասնըմէկերորդ բաղաձայնը, որ երգաձայնական բաց կոկորդային՝ հագագային հնչիւն ունի, աւելի փափուկ քան խ, որ կ՚արտասանուի կոկորդի ձայնական ճեղքը (= հագագը) նեղցնելով.

լեզուաբաններու կարծիքով տառ մը ըլլալէ ասելի թաւացումի նշան մըն է ձայնաւորով սկսող կարգ մը բառերու վրայ.

յունարէն այբուբենը, որուն հետ ընդհանրապէս կը համեմատուի մեր այբուբենը, հ գիրը չունի եւ անոր դերը կը կատարէ տասի՛ա կոչուող սա նշանը (՚), որ կը դրուի յատուկ կամ հասարակ անունի մը սկզբնատառ ձայնաւորին վրայ՝ նոյն թաւ շունչը արտաբերելու համար, ինչ որ H տառը կ՚ընէ լատիներէնի մէջ եւ հ-ն՝ հայերէնի մէջ. անունը հօ.

    2. գլխագիր հ-ն, քովը կէտ (= Հ.), դասական թուական ածական է եւ կը նշանակէ եօթանասուներորդ, իսկ նոտրգիր կամ բոլորգիր կամ շեղագիր հ-ն բացարձակ թուական ածական է եւ կը նշանակէ եօթանասուն.

    3. լծորդ է խ-ի. օրինակ՝
‣ կոհակ=կոխակ, խոյ = հոյ, հաղբք = խաղբք, եւ այլն.

    4. յունարէն սկզբնատառ բի (n) տառը հ-ով փոխանակուած է մեր լեզուին հին բառերուն մէջ. օրինակ՝
‣ բադէր = հայր, եւ այլն.

    5. որոշ բառերու սկիզբը սաստկացուցիչ դեր կը կատարէ. օրինակ՝
‣ հզօր, հպարտ, հմուտ, հլու, հուժկու, եւ այլն.

    6. կան բառեր ալ, որոնք սկզբնատառ հ-ն երբեմն կը պահեն եւ երբեմն ալ առանց անոր կը գործածուին. օրինակ՝
‣ համբառնալ = ամբառնալ, հարբենալ = արբենալ, հսկայ = սկայ, համբարել = ամբարել, հաւատ = աւատ, հանդերձապետ = անդերձապետ, եւ այլն.

    7. որոշ ժողովրդական կամ ռամկօրէն լեզուի բառերուն վրայ անիկա աւելցուած կը գործածուի. օրինակ՝
‣ որթ = հորթ, ունդ = հունտ, ագանիլ = հագնիլ, արբած = հարբած, եւ այլն. համեմատել նաեւ օդ [իք] = հօտ, ոգի = հոգի.

    8. պարսկերէն կամ պահլաւերէն բառերու սկզբնատառ. ֆ-ն հ-ով փոխանակուած է մեր մէջ. օրինակ՝
‣ ֆէրհէնկ = հրահանգ, ֆէրման = հրաման, Ֆրասախ = հրասախ (= փարսախ), ֆրավարտակ = հրովարտակ. ֆրաշա = հրաշք, ֆէրիշտէ = հրեշտակ, ֆրամատար = հրամատար (= հրամանատար), ֆրավարտիկան = Հրոտից (ամիս), ֆրաշոկըրըտի = հրաշակերտ.

    9. բարդուած կրկնաւոր թառերու երկրորդ արմատին հ-ն կը կորսուի ընդհանրապէս. օրինակ՝
‣ հեղ + հեղ = հեղեղ, հեծ + հեծ = հեծեծել, եւ այլն.

    10. հարկանել եւ հատանել բայերու արմատով բարդուած բառերու մէջ ալ հ-ն ինկած կը տեսնենք. օրինակ՝
‣ փողար = փողհար = փողահար, փայտատ = փայտհատ = փայտահատ, եւ այլն.

    11. սովորաբար երկու նոյն ձայւանորներու միջեւ հ կ՚ասելցուի. օրինակ՝
‣ Աբրա՛ամ = Աբրահամ, գեհեն, գեհեան, եւ այլն, ինչպէս նոյն դերը կը կատարեն նաեւ յ եւ ւ տառերը Միքայէլ եւ Աւովդ եւ ասոնց նման անուններու, տառադարձութեան մէջ:

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1094
Yeni!
(beta)
ՀԻՆ
ածական
    1. ժամանակով մեզմէ շատ առաջ գոյութիւն ունեցող, վաղեմի, նախկին, նախնական, հինաւուրց, վաղնջական, հնադարեան, նախնադարեան, հնագոյն, հնամենի, հնամեայ, հնօրեայ, հնաւուն. Հակառակը՝ ներկայ, արդի, այժմեան։

    2. գործածուած, մաշած, հինցուած. Հակառակը՝ նոր։

Դարձուածքներ
Հին հաց
օթեկ, աղտուճ, քարթու.

հին գաղափար
բրածոյ, ծթռած.

հին օրերէն մնացած
մեզի հասած՝ հնաւանդ.

հին շէնք
խարխուլ, խարխլած.

հին ճշմարտութիւն
յայտնի.

հին մարդ, հին վարորդ, հին ուսուցիչ
փորձառու, հմուտ, վարպետ.

հիները
    1. ծերերու սերունդը,
    2. նախնիք.

հին գայլ
վարպետ կեղեքիչ.

հին աղուէս
շատ խորամանկ, վարպետ խաբեբայ:

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1244
Yeni!
(beta)

Benzer kelimeler
հ-իմ
 Usage beta 1 citation 

Usage of matching Word Forms

Ayrıca bu sözlüklerde "հ-ին" için arama:

Explanatory

Thesaurus

Western Armenian

Neologisms

Rhyming

Word Structural

Etymological

Dialectal and Idiomatic

Orthographic

Classical Armenian

Middle Armenian

Early Modern Armenian

Foreign word

Names

Place names

Plant names

Specialized

Abbreviations

© 2026 Nayiri. Ermenice sözlük 17.718 kelimelerden oluşmuşdur
The site has 144 dictionaries and 3 books.
Türkçe
Նայիրի / Nayiri.com