Ermeni yazım denetleyicisi
Şimdi İndirin
 Sözlük
հով գոյական Օդի շարժում, հողմ, քամի, խորշակ (տաք), զեփիւռ, սիւք (մեղմ) * ինքնահաւան ձեւեր:

Աղբիւր՝ Բառգիրք հայերէն լեզուի։ Անդրանիկ Վրդ. Կռանեան, Պէյրութ, 1998։ Էջ 260։


ՀՈՎ
գոյական
    1. հողմ, քամի։
    2. Տե՛ս հողմ։

Դարձուածքներ
հիւսիսային հով
հիւսիսի, պախրցի։

ձիւնախառն հով
բուք։

տաք հով
խորշակ։

մեղմ հով
զեփիւռ, սիւք, սղոխ։

հովեր
ձեւեր (առնել)։

Source: Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): p. 293
Yeni!
Հ,
հ,
հոյ կամ,
հո
գոյական
    1. Հայերէն այբուբենի տասն և վեցերորդ գիրը և տասն և մէկերորդ բաղաձայնը։
‣ Գլխագիր Հ։
‣ Շղագիր հ։
‣ Շարքագիր հ։

    2. Երգաձայնական բաց կոկորդային հնչիւն, աւելի փափուկ քան խ, որ արտասանվում է կոկորդի ձայնական ճեղքը (հագագը) նեղացնելով։

⨀հին նշանակութիւն 3. Իբրև թուանշան՝ նշանակում էր 70։
‣ է-հոյ-չա-ւիւն (7, 70, 700, 7000)։

    4. Հոգեւորականների յատուկ անուններից առաջ՝ միջակէտով գործ է ածվում իբրև կրճատումն Հայր բառի։
‣ Հ. Արսէն Կոմիտաս Բագրատունի։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 1155
Yeni!
(beta)
1. ՈՎ (օվ, + վօվ, + վէվ ևն) (զով, ոյր, ում, յումէ կմ յումմէ, գործիական չունի, ոյք կմ ովք, զոյս, ոյց, յոյց, գործիական չունի), հայցական տրական ում, սեռական ում կմ որի, ումից կմ ումնից, գործիական ներգործական չունի, ովքեր, ովքերի։ (երկարացած ձեւ Ո՚ի, ինչպէս Բաբելոն և Բաբելովն եւն)
անձնական յարաբեր. դերանուն (միայն մարդկանց մասին), գործ է ածվում երկրորդական նախադասութեան մէջ, որին գլխաւորի մէջ համապատասխանում է նա, որ երբեմն դրվում է, երբեմն զօրութեամբ է հասկացվում։

Ածանցական Բառեր
⨀հին բառ Յո՞վ կամ, ⨀հին բառ Յո՞
Դէպի ո՞ւր։
‣ Յո՞վ երթաս կամ Յո՞ երթաս (Սենկեվիչի նշանաւոր վէպի վերնագիրը)։

Դարձուածքներ
Ո՞վ գիտէ
Յայտնի չէ, ոչ ոք չգիտէ։
‣ Ո՞վ գիտէ, թէ նա ե՞րբ կվերադառնայ։


2. Ո՜Վ (օ՜վ)
միջարկութիւն որ կցվում է գոյական անուան։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 1721
Yeni!
(beta)
ՀՈՎ (հովոյ կմ հովու)
ածական
    1. Զով, որտեղ օդի ջերմութիւնը բարեխառն՝ ախորժելի է։ Հակառակը՝ Շոգ, տօթ։
‣ Երեկ շատ շոգ էր, բայց այսօր հով է։
‣ Մենք այստեղ շոգից տապակվում ենք, իսկ լեռներում հիմայ ի՜նչպէս հով է։
‣ Գնանք, մի հով տեղ նստինք։
‣ Հով եղանակներ է անում։

    2. Ջերմութիւնը նուազած, փոքր ինչ պաղած։
‣ Խնձորը կճպում, կտրտում, թելի վրայ շարում են և հով թոնրի մէջ կախում չորացնում։
‣ Փուռը հով է, հացը չի թխի, հովչոր կանէ։

    3. Նմանութեամբ Պաղ, սառն, ոչ գրաւիչ, տգեղ։ Հակառակը՝ Վառվռուն, աշխոյժ, կրակոտ։
‣ Հով երես (կամ դէմք) ունի։
‣ Հով աղջիկ է, սիրտս չի կպչում։
‣ Հով սիրտ ունի (սառն է ու անտարբեր)։
‣ Մեր քէֆը շատ հով (սառն) անցաւ։

    4. Պաղ, անպատշաճ, անվայել։
‣ Հով բան եղաւ։

գոյական
    5. Հով տեղ։
‣ Ինչո՞ւ ենք արեւի տակը կանգնել, գնանք հովումը նստինք։
‣ Հովերում ապրել ես, իհարկէ այստեղ քեզ շոգ կթուի։

⨀հին նշանակութիւն 6. Ամարանոց։

Բաղադրեալ Բայեր
⨀հին բառ Ելանել ի հով, ⨀հին բառ Լինել ի հովս
չէզոք բայ Ամարանոց գնալ, ամարանոցում ապրել։

    7. Հովութիւն, զովութիւն, ախորժելի ջերմութիւն։
‣ Ցերեկը, շոգ ժամանակ, հանգստանում են, իսկ երեկոյեան հովին աշխատում։
‣ Սեպտեմբերին հովն ընկնում է։
‣ Կարօտ եմ սարերի հովին։

    8. Թեթեւ՝ զով քամի։
‣ Ի՜նչպէս դուրեկան հովը փչեց։
‣ Հովը դադարեց։

    9. Ընդհանրապէս քամի։
‣ Գարնան հովերն սկսեցին փչել։
‣ Այս ի՜նչ ցուրտ հով է։

＋գաւառական նշանակութիւն 10. Քամի, հովան, յօդացաւ։

Նմանութեամբ
    11. Տե՛ս Շորշոփ։

⨀հին նշանակութիւն 12. Զգեստի ծալքերը, որ քամին հովահարում է. (անստոյգ նշանակութիւն)։

Բաղադրեալ Բայեր
Հով անել
չէզոք բայ
    1. Հով լինել։
‣ Այս մի քանի օր է՝ հով է անում։

    2. Հով տեղ նստելով հովանալ, զովանալ։

    3. Հովութիւն տալ, հովացնել, շուաք անել։
‣ Այս ծառը լաւ հով է անում։
‣ Ջուրը խմեցի, հով արաւ։

    4. Զովութիւն տարածել, զով քամի փչել։
‣ «Հով արէք, սարեր, հով արէք»։
‣ «Սարերը հով չեն անում» (ժողովրդական երգ)։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 1280
Yeni!
(beta)
Հ
    1. մեր այբուբենին տասնըվեցերորդ տառը եւ տասնըմէկերորդ բաղաձայնը, որ երգաձայնական բաց կոկորդային՝ հագագային հնչիւն ունի, աւելի փափուկ քան խ, որ կ՚արտասանուի կոկորդի ձայնական ճեղքը (= հագագը) նեղցնելով.

լեզուաբաններու կարծիքով տառ մը ըլլալէ ասելի թաւացումի նշան մըն է ձայնաւորով սկսող կարգ մը բառերու վրայ.

յունարէն այբուբենը, որուն հետ ընդհանրապէս կը համեմատուի մեր այբուբենը, հ գիրը չունի եւ անոր դերը կը կատարէ տասի՛ա կոչուող սա նշանը (՚), որ կը դրուի յատուկ կամ հասարակ անունի մը սկզբնատառ ձայնաւորին վրայ՝ նոյն թաւ շունչը արտաբերելու համար, ինչ որ H տառը կ՚ընէ լատիներէնի մէջ եւ հ-ն՝ հայերէնի մէջ. անունը հօ.

    2. գլխագիր հ-ն, քովը կէտ (= Հ.), դասական թուական ածական է եւ կը նշանակէ եօթանասուներորդ, իսկ նոտրգիր կամ բոլորգիր կամ շեղագիր հ-ն բացարձակ թուական ածական է եւ կը նշանակէ եօթանասուն.

    3. լծորդ է խ-ի. օրինակ՝
‣ կոհակ=կոխակ, խոյ = հոյ, հաղբք = խաղբք, եւ այլն.

    4. յունարէն սկզբնատառ բի (n) տառը հ-ով փոխանակուած է մեր լեզուին հին բառերուն մէջ. օրինակ՝
‣ բադէր = հայր, եւ այլն.

    5. որոշ բառերու սկիզբը սաստկացուցիչ դեր կը կատարէ. օրինակ՝
‣ հզօր, հպարտ, հմուտ, հլու, հուժկու, եւ այլն.

    6. կան բառեր ալ, որոնք սկզբնատառ հ-ն երբեմն կը պահեն եւ երբեմն ալ առանց անոր կը գործածուին. օրինակ՝
‣ համբառնալ = ամբառնալ, հարբենալ = արբենալ, հսկայ = սկայ, համբարել = ամբարել, հաւատ = աւատ, հանդերձապետ = անդերձապետ, եւ այլն.

    7. որոշ ժողովրդական կամ ռամկօրէն լեզուի բառերուն վրայ անիկա աւելցուած կը գործածուի. օրինակ՝
‣ որթ = հորթ, ունդ = հունտ, ագանիլ = հագնիլ, արբած = հարբած, եւ այլն. համեմատել նաեւ օդ [իք] = հօտ, ոգի = հոգի.

    8. պարսկերէն կամ պահլաւերէն բառերու սկզբնատառ. ֆ-ն հ-ով փոխանակուած է մեր մէջ. օրինակ՝
‣ ֆէրհէնկ = հրահանգ, ֆէրման = հրաման, Ֆրասախ = հրասախ (= փարսախ), ֆրավարտակ = հրովարտակ. ֆրաշա = հրաշք, ֆէրիշտէ = հրեշտակ, ֆրամատար = հրամատար (= հրամանատար), ֆրավարտիկան = Հրոտից (ամիս), ֆրաշոկըրըտի = հրաշակերտ.

    9. բարդուած կրկնաւոր թառերու երկրորդ արմատին հ-ն կը կորսուի ընդհանրապէս. օրինակ՝
‣ հեղ + հեղ = հեղեղ, հեծ + հեծ = հեծեծել, եւ այլն.

    10. հարկանել եւ հատանել բայերու արմատով բարդուած բառերու մէջ ալ հ-ն ինկած կը տեսնենք. օրինակ՝
‣ փողար = փողհար = փողահար, փայտատ = փայտհատ = փայտահատ, եւ այլն.

    11. սովորաբար երկու նոյն ձայւանորներու միջեւ հ կ՚ասելցուի. օրինակ՝
‣ Աբրա՛ամ = Աբրահամ, գեհեն, գեհեան, եւ այլն, ինչպէս նոյն դերը կը կատարեն նաեւ յ եւ ւ տառերը Միքայէլ եւ Աւովդ եւ ասոնց նման անուններու, տառադարձութեան մէջ:

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1094
Yeni!
(beta)
ՈՎ
դերանուն
    1. այն մարդը որ. օրինակ՝
‣ ով անմեղ է, արքայութեան պիտի արժանանայ.

    2. ամէն մարդ, ամէն ոք. օրինակ՝
‣ ով ներկայ էր, իր բաժինը առաւ.

    3. ոեւէ մէկը, անորոշաբար. օրինակ՝
‣ ո՞վ կ՚ուզէ թող գանգատի.

    4. իբրեւ հարցական դերանուն կը գործածուի հարցական նախադասութիւններու մէջ (ո՞ր մարդը, ո՞ր մէկը). օրինակ՝
‣ ո՞վ էր դուռը թակողը.

    5. հարցական խօսք՝ դիմացինին ըսածը կրկնել տալու նպատակով (իբր թէ չէ հասկցած). օրինակ՝
‣ Ղուկասը եկաւ։ Ո՞վ.

    6. նոյնպիսի հարցական խօսք՝ զարմանք արտայայտելու համար (իբր թէ չի հաւատար լսածին). օրինակ՝
‣ քեզ ալ կ՚ամբաստանեն: = Զո՞վ : Զի՞ս.

    7. կիսահարցական խօսքերու (անուղղակի հարցում) երկրորդական նախադասութիւններու մէջ (այս պարագայէն կը գրուի շեշտով). օրինակ՝
‣ չըսաւ թէ ո՛վ է.

    8. ո՛չ ոք, ոեւէ մէկը. օրինակ՝
‣ ո՞վ սիրտ ունէ լալու.

    9. բաշխական նշանակութեամբ՝ մէկը... մէկը, ոմանք . . . ոմանք. օրինակ՝
‣ բազմաթիւ մարդիկ եկան. ով՝ հետիոտն, ով՝ ինքնաշարժով, ով՝ ուղղաթիռով.

    10. հակադրական-ժխտական իմաստով՝ ցոյց կու տայ հակադրուող անձերէն մէկուն անարժանութիւնը. օրինակ՝
‣ ո՞վ պայքարեցաւ, ո՞վ վարձատրուեցաւ։


Ո՜Վ
ձայնարկութիւն
    1. կոչական ձայնարկութիւն, որ կը դրուի այն բառէն (սովորաբար գոյական) առաջ, որուն ուղղուած է. ա՜յ, է՜յ. օրինակ՝
‣ ո՜վ մարդկային արդարութիւն, թող ես թքնեմ քո ճակատէն (Սիամանթօ).

    2. հիացումի՝ զարմանքի բացագանչութիւն.

    3. վիշտի՝ աղէտի բացագանչութիւն. օրինակ՝
‣ ո՜վ դարք, ո՜վ բարք.

    4. ծաղրի՝ հեգնանքի բացագանչութիւն:

Ովը երկարած ձեւն է Ո՚ի. օրինակ՝ Հռոմ - Հռովմ: Գաւառաբարբառներու մէջ ունինք վով ձեւը:

Անձնական յարաբերական դերանուն (միայն մարդոց մասին), որ կը գործածուի երկրորդական նախադասութեան մէջ:

Դարձուածքներ
Ո՞վ գիտէ
յայտնի չէ, ոչ ոք գիտէ, չեմ գիտեր։

Ո՞վ ըսես
ամէնքը, անխտիր կերպով, ամէն մարդ:

Ո՛վ կ՚ուզէ թող ըլլայ
որեւէ խտրութիւն՝ ընտրութիւն չեմ ըներ. բոլորն ալ ինծի համար միեւնոյնն են:

Ով որ
    1. ամէն մէկը, իւրաքանչիւրը, ան որ, այն մարդը որ.
    2. մէկը, անծանօթ մարդ մը։

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1869
Yeni!
(beta)
ՀՈՂՄ
գոյական ուժեղ քամի՝ սովորաբար մթնոլորտային տեղումներով, սիք, սիւք, սողոխ, այս, ռեհ, կաթեգիս, հուրրիքէյն (անգլերէն), թիֆօն, նեսփա, յասոմն, յասում, ստռոբիլոս.

Տեսակներ
— մեղմը՝ հով, Տե՛ս ԶԵՓԻՒՌ, զով.

— ցրտաշունչը՝ սղոխ, հիւսիսի, պախրցի, բուք, ապարքտիաս, բորեազ.

— տաքը՝ խորշակ.

— ցամաքի կամ ծովու՝ մրրիկ, փոթորիկ, եւրակիկլոն։ Տե՛ս ԱՄՊՐՈՊ, ԹԱԹԱՌ։

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1275
Yeni!
(beta)
ՀՈՎ
գոյական
    1. օդի շարժում կամ տեղափոխութիւն՝ ջերմութեան պատճառով օդի շոգիացումով յառաջ եկած պարապութիւնը լեցնելու համար. Տե՛ս ՀՈՂՄ, ՔԱՄԻ.
    2. (արեւելահայերէն) զով, զովութիւն.
    3. պաղած.
    4. ինքնահաւան ձեւ, հպարտութիւն:

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1278
Yeni!
(beta)
ՑԱՒ
գոյական
    1. մարմնական անհաճոյ՝ տանջող զգացում՝ խանգարման՝ բորբոքումի՝ վէրքի՝ հիւանդութեան եւ այլնի պատճառով. խոցտուկ, կոտտանք.
    2. հիւանդութիւն, ախտ.
    3. մասնաւորապէս՝ ծննդական երկունք.
    4. տարափոխիկ՝ վարակիչ հիւանդութիւն. համաճարակ.
    5. կսկիծ, վիշտ, թախիծ, տրտմութիւն, մորմոք.
    6. (Փոխաբերական իմաստ) հոգ, մտահոգութիւն.
    7. (Փոխաբերական իմաստ) պատուհաս, փորձանք.
    8. (Փոխաբերական իմաստ) ափսոսանք:

Տեսակներ
— Դէմքի՝ դեմացաւ:

— Լանջքի՝ լանջացաւ:

— Լեզուի՝ լեցուացաւ:

— Խիղճի՝ խայթ, խղճահարութիւն։

— Խորունկ՝ կսկիծ, մորմոք, վիշտ։

— Ծննդաբերութեան՝ երկունք:

— Կողի՝ կողացաւ:

— Կուրծքի՝ կրծքացաւ։

— Մէջքի՝ միջացաւ։

— Յօդերու՝ յօդացաւ, հով, քամի։

— Պոչի՝ ոխ, քինախնդրութիւն:

— Ցաւի զգայնութեան յապաւում՝ անցաւութիւն:

— Փտեցնող՝ փտախտ:

Սեւ ցաւ
գոյական ժանտախտ:

Բաղադրեալ Բայեր
Ցաւ ու կրակի մէջ իյնալ
չէզոք բայ մեծ փորձանքի հանդիպիլ, դժբախտութիւն ունենալ։

Ցաւ քաշել
ներգործական բայ
    1. հիւանդութեամբ տառապիլ.
    2. ծանր ցաւ ունենալ.
    3. երկունքի ցաւով բռնուած ըլլալ.
    4. նեղութիւն՝ չարչարանք կրել.
    5. մէկուն՝ բանի մը համար ցաւ զգալ՝ ցաւիլ։

Ցաւերով տապկուիլ
կրաւորական բայ լուռ համակերպիլ ցաւերու՝ վիշտերու։

Ցաւը բռնել
ներգործական բայ ցաւը՝ հիւանդութեան տագնապը վրան գալ։

Ցաւի տէր ըլլալ, ցաւի տէր դառնալ
չէզոք բայ շատ վիշտ կրէլ, անդարմանելի ցաւ ունենալ:

Դարձուածքներ
Բարակ ցաւ
գոյական ծիւրախտ, հիւծախտ, թոքախտ։

Գլխու ցաւ
գոյական
    1. գլխացաւ, անգար.
    2. կիսագլխացաւ (Ֆրանսերէն migraine).
    3. մտահոգութիւն:

Փորի ցաւ
գոյական
    1. խիթ.
    2. նպատակ, պահանջ:

Մեծ ցաւի գաս, մեծ ցաւի տիրանաս
մեռնիս:

Ցաւ է (ինծի)
կը ցաւիմ։

Ցաւ իմացող
ցաւակից։

Յաւ ի սիրտ, ցաւօք սրտի
սիրտին մէջ ցաւ զգալով, ցաւելով հանդերձ, սիրտի ցաւով։

Ցաւդ առնեմ, ցաւդ տանիմ
ցանկութիւն իր վրայ առնելու սիրելիին ցաւը՝ զայն ցաւէ ազատելու։

Ցաւը սիրտը
նստած ըլլալ՝ իր կսկծալի վիճակը լուռ ողբալով հնհնալ:

Ցաւս գլուխդ՝ հողս գլխուդ
դուն ալ մա՞րդ ես (արհամարհական արտայայտութիւն):

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 2326
Yeni!
(beta)
 Usage beta 3 citations 

Usage of matching Word Forms

Ayrıca bu sözlüklerde "հ-ով" için arama:

Explanatory

Thesaurus

Western Armenian

Neologisms

Rhyming

Word Structural

Etymological

Dialectal and Idiomatic

Orthographic

Classical Armenian

Middle Armenian

Early Modern Armenian

Foreign word

Names

Place names

Plant names

Specialized

Abbreviations

© 2026 Nayiri. Ermenice sözlük 17.718 kelimelerden oluşmuşdur
The site has 144 dictionaries and 3 books.
Türkçe
Նայիրի / Nayiri.com