Armenisch wörterbuch - Ցաւօք

Armenische Rechtschreibprüfung

Erhalten HySpell

Nayiri

Armenisch Arm | Armenisch-Englisch Arm-Eng | Englisch-Armenisch Eng-Arm | Armenisch-Französisch Arm-Fre | Französisch-Armenisch Fre-Arm

Morphology

ցաւօք → ցաւ

Wörterbuch

Source: Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): p. 507

Neu!

ՑԱՒ (ցաւոյ, ցաւովք կամ ցաւօք), (գրաբարում ընդհանրապէս յոգնակի ձեւով ցաւք, ցաւոց)

գոյական
1. Անհաճոյ տանջող զգացմունք կենդանի մարմնի որեւէ մասում, որ առաջ է գալիս այդ մասի այս կամ այն խանգարումից։

‣ Ատամի ցաւից քնել չկարողացայ։
‣ Գլխի ցաւը առաջ է գալիս զանազան պատճառներից։
‣ Ոտքը դրին մամուլի մէջ և սկսեցին ճնշել, այն աստիճան, որ արիւն ցայտեց. խեղճը անտանելի ցաւից ուշաթափվեց։
‣ Երբ ցաւող ատամի նեարդը կտրում են՝ մարդն այլեւս ցաւ չի զգում, որովհետեւ ցաւը մարդ զգում է ուղեղում՝ զգայական նեարդերի միջոցով։
‣ Ցաւերի շատ տեսակներ կան, բութ և սուր ցաւ, թոյլ և սաստիկ ցաւ, ծակոց, սլաքտոց, վառք, մղկտոց, կսկիծ, տրփոց ևն։
‣ Օպերացիաների ժամանակ յաճախ քլորոֆորմով կամ այլ դեղերով անզգայացնում են մարդուն կամ նրա մի անդամը, որպէսզի ցաւ չզգայ։

2. Հիւանդութիւն, ախտ։

‣ Մի ներքին ցաւ ունի, որ մաշում է նրան, ինչ ցաւ է՝ բժիշկները չեն հասկանում։
‣ Կրծքի ցաւից մեռաւ։
‣ Ես քո ցաւը կբժշկեմ։

3. Մասնաւորապէս՝ ծննդական երկունք։

‣ Հարսի ցաւը բռնել էր։
‣ Մի երկու ցաւ էլ գայ՝ ծննդականը կազատվի։
‣ Առաջին ծնունդի ժամանակ ցաւերը սաստիկ են լինում։

＋գաւառական նշանակութիւն 4. Տարափոխիկ վարակիչ հիւանդութիւն։

‣ Անասունների մէջ ցաւ էր ընկել, տաւարի կէսը կոտորվել էր։
‣ Այդ գիւղում ցաւ կայ։
‣ Նա ծնվել է մեծ ցաւի տարին։

5. Նմանութեամբ Հոգեկան վիշտ, կսկիծ, տրտմութիւն։

6. Փոխաբերաբար Հոգս, փորձանք։

‣ Անառակ որդին ծնողներին ցաւ է դառնում։
‣ Եկաւ, գլխներիս ցաւ դարձաւ։
‣ Այս ի՞նչ ցաւի մէջ ընկանք։

Բաղադրեալ Բայեր

Մէկի ցաւը քաշել

չէզոք բայ Մէկի մասին հոգալ, մէկի համար նեղութիւն յանձն առնել։

‣ Դէ՛, արի՛, դրա ցաւը քաշի։

Դարձուածքներ

＋գաւառական բառ Ցա՜ւ, ＋գաւառական բառ Գրող ու ցա՜ւ, ＋գաւառական բառ Չոռ ու ցա՜ւ

Անէծքի արտայայտութիւններ, որ զայրոյթի ժամանակ ուղղում են մէկին, որ շատ ձանձրացնում է մի խնդրով կամ գործողութեամբ։

Ցաւ ի սիրտ

մակբայ Սրտումը ցաւ զգալով, ցաւելով հանդերձ։

Աւելի յաճախ ասվում է՝ ցաւօք սրտի, (Տե՛ս)։

Փորի ցաւ

գոյական Տե՛ս Փորացաւ։

＋գաւառական բառ Ցաւդ առնեմ, ＋գաւառական բառ Ցաւդ տանիմ, ＋գաւառական բառ Ցաւդ տանեմ

Փաղաքշական արտայայտութիւն, ցանկութիւն՝ իւր վրայ կրելու սիրելիի ցաւը, նրան ցաւից ազատելու։

‣ Սրտումդ ի՞նչ վիշտ ունիս, ասա՛, մի՛ թաքցներ, ցաւդ տանեմ։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 2223

Neu!

(beta)

ՑԱՒՕՔ

մակբայ ցաւ ի սիրտ, ցաւալիօրէն, ցաւալի կերպով։

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 2328

Neu!

(beta)

ՑԱՒ

գոյական
    1. մարմնական անհաճոյ՝ տանջող զգացում՝ խանգարման՝ բորբոքումի՝ վէրքի՝ հիւանդութեան եւ այլնի պատճառով. խոցտուկ, կոտտանք.
    2. հիւանդութիւն, ախտ.
    3. մասնաւորապէս՝ ծննդական երկունք.
    4. տարափոխիկ՝ վարակիչ հիւանդութիւն. համաճարակ.
    5. կսկիծ, վիշտ, թախիծ, տրտմութիւն, մորմոք.
    6. (Փոխաբերական իմաստ) հոգ, մտահոգութիւն.
    7. (Փոխաբերական իմաստ) պատուհաս, փորձանք.
    8. (Փոխաբերական իմաստ) ափսոսանք:

Տեսակներ

— Բարակ՝ ծիւրախտ, հիւծախտ, թոքախտ։

— Գլխու՝

1. գլխացաւ, անգար.

2. կիսագլխացաւ (Ֆրանսերէն migraine).

3. մտահոգութիւն:

— Դէմքի՝ դեմացաւ:

— Լանջքի՝ լանջացաւ:

— Լեզուի՝ լեզուացաւ:

— Խիղճի՝ խայթ, խղճահարութիւն։

— Խորունկ՝ կսկիծ, մորմոք, վիշտ։

— Ծննդաբերութեան՝ երկունք:

— Կողի՝ կողացաւ:

— Կուրծքի՝ կրծքացաւ։

— Մէջքի՝ միջացաւ։

— Յօդերու՝ յօդացաւ, հով, քամի։

— Պոչի՝ ոխ, քինախնդրութիւն:

— Ցաւի զգայնութեան յապաւում՝ անցաւութիւն:

— Փտեցնող՝ փտախտ:

գոյական ժանտախտ:

Բաղադրեալ Բայեր

Ցաւ ու կրակի մէջ իյնալ

չէզոք բայ մեծ փորձանքի հանդիպիլ, դժբախտութիւն ունենալ։

Ցաւ քաշել

ներգործական բայ
    1. հիւանդութեամբ տառապիլ.
    2. ծանր ցաւ ունենալ.
    3. երկունքի ցաւով բռնուած ըլլալ.
    4. նեղութիւն՝ չարչարանք կրել.
    5. մէկուն՝ բանի մը համար ցաւ զգալ՝ ցաւիլ։

Ցաւերով տապկուիլ

կրաւորական բայ լուռ համակերպիլ ցաւերու՝ վիշտերու։

Ցաւը բռնել

ներգործական բայ ցաւը՝ հիւանդութեան տագնապը վրան գալ։

Ցաւի տէր ըլլալ, ցաւի տէր դառնալ

չէզոք բայ շատ վիշտ կրէլ, անդարմանելի ցաւ ունենալ:

Դարձուածքներ

Փորի ցաւ

գոյական
1. խիթ.
2. նպատակ, պահանջ:

Մեծ ցաւի գաս, մեծ ցաւի տիրանաս

Ցաւ է (ինծի)

կը ցաւիմ։

Ցաւ իմացող

ցաւակից։

Յաւ ի սիրտ, ցաւօք սրտի

սիրտին մէջ ցաւ զգալով, ցաւելով հանդերձ, սիրտի ցաւով։

Ցաւդ առնեմ, ցաւդ տանիմ

ցանկութիւն իր վրայ առնելու սիրելիին ցաւը՝ զայն ցաւէ ազատելու։

Ցաւը սիրտը

նստած ըլլալ՝ իր կսկծալի վիճակը լուռ ողբալով հնհնալ:

Ցաւս գլուխդ՝ հողս գլխուդ

դուն ալ մա՞րդ ես (արհամարհական արտայայտութիւն):

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 2326

Neu!

(beta)

Usage beta 1 citation

Usage of matching Word Forms

Hold phone in landscape mode or decrease zoom in order to view Usage results

Auch für das Wort "Ցաւօք" Suche in diesen Wörterbüchern:

Explanatory

Thesaurus

Western Armenian

Neologisms

Rhyming

(1976) Neu! Հայոց լեզվի հանգաբառարան

Word Structural

(2014) Դպրոցական բառակազմական բառարան

Etymological

(2010) Հայերեն ստուգաբանական բառարան
(2010) Հին հայերենի վերջածանցների ծագումը - [Հայերեն ստուգաբանական բառարան]
(2004) Հայերէն ստուգաբանական առձեռն բառարան
(1995) Մեր արմատները նոր լոյսի տակ
(1926) Հայերէն արմատական բառարան

Dialectal and Idiomatic

Orthographic

Classical Armenian

Middle Armenian

(2009) Միջին հայերենի բառարան

Early Modern Armenian

(2014) Նորահայտ բառեր վաղաշխարհաբարյան աղբյուրներում

Foreign word

Names

(2010) Հայոց ազգանունների բառարան
(2005) Neu! Ծածկանուններ (հայերեն և հայատառ) հայոց պարբերական մամուլում և գրականության մեջ - [Հայոց ծածկանունների բառարան]
(2005) Neu! Ծածկանուններ ձեռագիր և խմորատիպ մամուլում (Հայերեն և հայատառ) - [Հայոց ծածկանունների բառարան]
(2005) Neu! Հեղինակներ - [Հայոց ծածկանունների բառարան]
(1973) Neu! Կենսագրական բառարան (հայ մշակույթի գործիչներ)
(1968) Արական Անձնանուններ - [Հայոց լեզուի նոր բառարան]
(1968) Իգական Անձնանուններ - [Հայոց լեզուի նոր բառարան]
(1942) Հայոց անձնանունների բառարան

Place names

(2011) Տարածված աշխարհագրական տեղանունների ցանկ - [Արեւմտահայերէն-արեւելահայերէն նոր բառարան]
(1986) Հայաստանի եւ հարակից շրջանների տեղանունների բառարան

Plant names

Specialized

(2015) Հայկական խոհանոցի բառարան
(2013) Neu! Ֆիզիոլոգիական տերմինների հայերեն-անգլերեն-ռուսերեն բառարան-տեղեկատու
(1987) Հայերենագիտական բառարան
(1979) Տէրունի տօներ - [Ծիսական Բառարան]
(1979) Եկեղեցական իրեղէններ եւ նիւթական առարկաներ - [Ծիսական Բառարան]
(1975) Լեզվաբանական բառարան

Abbreviations

(2021) Neu! Տառային հապավումներ - [Նոր բառեր. Զ պրակ]
(2020) Neu! Տառային հապավումներ - [Նոր բառեր. Ե պրակ]
(2007) Հայերենում գործածվող տառային հապավումների բառարան
(1996) Հապավումներ - [Նոր բառերի բացատրական բառարան]