Free Armenian spellchecker
Get HySpell now!
 Morphology

Western Armenian

Թիւէ → թիւ (noun)
Singular • Ablative case
 Dictionary
թիւ գոյական Համար, համրանք, թուական:

Աղբիւր՝ Բառգիրք հայերէն լեզուի։ Անդրանիկ Վրդ. Կռանեան, Պէյրութ, 1998։ Էջ 141։


ԹԻՒ
գոյական
    1. համրանք։
    2. թուահամար։
    3. թուանշան։
    4. (նամակ՝) թուակիր։

Phrases
տաղաչափական ոտքերու թիւ
չափ։

Source: Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): p. 150
New!
1. ԹԻՒ (թուոյ), թուի, թուեր
գոյական
    1. Մի քանակի յարաբերութիւնը մի ուրիշ քանակի, որ վերցնվում է իբրեւ համեմատութեան չափան և կոչվում է միաւոր։
‣ Հինգ, ութ, քառորդ, կէս՝ թուեր են, որոնք ցոյց են տալիս թէ քանի մէկ (միաւոր) են պարունակում։
‣ Թուերի վրայ չորս գործողութիւն կատարել, այսինքն գումարել, հանել, բազմապատկել, բաժանել։
‣ Մի թիւ քառակուսի աստիճանի բարձրացնել։
‣ Մի թուից խորանարդ արմատ հանել։

    2. Հաշիւ, համար։
‣ Նրանց բազմութեան թիւ չկար։
‣ «Աստղերին թիւ կար, նրանց զօրքին թիւ չկար»։
‣ Գիտեմ որ պարտք ունէր, բայց թիւը մոռացել եմ։

    3. Չափ, քանակութիւն։
‣ Այդքան թուով մարդու մենք չենք կարող կերակրել։
‣ Այս թիւը նրան շատ մեծ թուաց։

    4. Բազմութիւն։
‣ Դուք թուով մեզ յաղթեցիք։
‣ Քուէարկութեան ժամանակ ձայների թիւն է որ վճռում է հարցը։

    5. Թուանշան։
‣ Դեռ թիւ գրել չգիտէ։
‣ Արաբական թուեր։
‣ Մեր այբուբենի գրերը գործ էին ածվում հին ժամանակ իբրեւ թուեր։

    6. Տարեթիւ, թուական։
‣ ⨀old meaning Ի թուին Հայոց ՈԿ, Հայոց 660 թուին, որ է Քրիստոսի 1211 թուականը։
‣ Առաջին համաշխարհային պատերազմն սկսվեց 1914 թուին։
‣ Այժմ մենք ո՞ր թւումն ենք։

    7. Միաւոր։ Հակառակը՝ տասնաւորի, հարիւրաւորի …։
‣ Գրիգոր Նարեկացին (բան ԻԹ) մի թուական հանելուկ է գործածում. ինն յիսնեակ, չորս տասնեակ և թուով երեք, (այսինքն 493, որ թուական արտայայտութիւն է «հինգ» բառի տառերի. 70 + 20 + 400 + 3)։

    8. Թիւ կամ թուանշան, որ ցոյց է տալիս առարկայի տեղը միւս համանման առարկաների մէջ. նոմեր։
‣ Լրագրի երեկուայ թւում տպված էր այդ լուրը։
‣ Տան թիւը չեմ յիշում։

⨀old meaning 9. Գրքի գլուխ։

＋dialectal meaning 10. Հատ, գլուխ։
‣ Քա՞նի թիւ հաւ ունիք։

(Համեմատել Թիւ 7 և թիւ 14)։

    11. Շարք, խումբ։
‣ Նա էլ ապստամբների թուիցն էր։
‣ Ես ձեր բարեկամների թուին եմ պատկանում։

    12. (Քերականական) Լեզուի յատկութիւն՝ ըստ որում բառերը, որոշ փոփոխութիւնների միջոցով, կարող են արտայայտել մէկ կամ մէկից աւելի (շատ)։
‣ Այժմ կայ երկու թիւ, եզակի, որ նշանակում է մէկ, և յոգնակի, որ նշանակում է մէկից աւելի (շատ)։
‣ «Ոչխարը», «արածում է» եզակի թուով են, «ոչխարները», «արածում են» յոգնակի թուով են։
‣ Հին լեզուներն ունէին նաեւ երկակի թիւ։

⨀old meaning 13. Պատմելը, պատմուածք։

    14. ⨀old word Թիւք
գոյական Թուաբանութիւն։

    15. ⨀old word Թիւք կամ, ⨀old word Գիրք թուոց
գոյական Հնգամատեանի չորրորդ գիրքը։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 741
New!
(beta)
2. ԹԻՒ
ածական մակբայ Առանց երգելու արտասանված, պարզօրէն արտասանված՝ ասված։ Հակառակը՝ Ձայնաւոր։
‣ Ուսուցիչը նախ թիւ սովորեցրեց երգի բառերը, ապա երգելը։

Phrasal Verbs
⨀old word Ի թիւ ասել
ներգործական բայ Կարդալ կամ ասել (առանց երգելու)։

⨀old word Ի թիւ ուսանել, ⨀old word Ի թիւ գիտել
ներգործական բայ Սովորել անգիր ասել, բերանացի սովորել՝ գիտնալ։


3. ԹԻ՜Ւ (թիւյ)
միջարկութիւն որով արտայայտում են զզուանք, նողկանք, իբրեւ թէ թքելով։
‣ Այսպիսի ստորութի՜ւն. թի՜ւ, հազար ամօթ նրան։
‣ Թի՜ւ, ի՜նչ գարշահոտ է։
‣ Դու էլ պիտի ասես թէ մարդ եմ. թի՜ւ երեսիդ։


ԹԻՒՆ (փոխանակ Թոյն)
գոյական Տե՛ս Թոյն։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 742
New!
(beta)
ԹԻՒ
գոյական
    1. համար, համրանք.

(Ֆրանսերէն nombre).

    2. թուահամար.

(Ֆրանսերէն numéro).

    3. թուական.

(Ֆրանսերէն date).

    4. թուաբանութիւն.

    5. Թիւք կամ, Գիրք Թուոց
գոյական Հնգամատեանի չորրորդ գիրքը.


ածական
    6. առանց եղանակի կարդացուած (ընթերցում՝ Մեծ-Պահոց շրջանի քարոզները), առանց ձայնի՝ լուռ կատարուած (պատարագ՝ Կաթոլիկ Եկեղեցւոյ)։ Հակառակը՝ ձայնաւոր։

    7. Թի՜ւ (վրան երկար)
ձայնարկութիւն զզուանք՝ նողկանք արտայայտող բացականչութիւն՝ թուքով միասին:

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 698
New!
(beta)
ԿԷՏ
գոյական
    1. կէտադրական նշաններ, որոնք երեք խումբի կը բաժնուին.－

ա) տրոհութեան նշաններ,－ բութ՝ (՝), ստորակէտ (,), միջակէտ (·), վերջակէտ (։).

բ) առոգանութեան նշաններ,－ շեշտ (՛), երկար (՜), պարոյկ (՞).

գ) բացայայտութեան նշաններ.－ չակերտ (« »), փակագիծ ( ), միացման գծիկ (-), անջատման գծիկ (－), ապաթարց (՚), կախման կէտ (...:), բազմակէտ (....), ենթամնայ (-).

    2. նիշ, յովտ, նշանախեց.

    3. որոշուած տեղ՝ վայր, թիրախ.

    4. աստիճան, դրութիւն.
‣ փառքի բարձրագոյն կէտ.

    5. նշանակուած սահման ժամանակի եւ տարածութեան.
‣ կեանքին վերջին կէտը.

    6. նկատի առնուելիք հարց՝ նիւթ՝ պարագայ.
‣ երկու կարեւոր կէտ կայ առաջարկութեան մէջ.

    7. (Յունարէն ketos) ամենախոշոր ձուկը՝ որ կը կոչուի նաեւ կէտ ձուկ:

Կէտ ձուկը ստնաւոր է, ունի 25 մեթրէն աւելի երկարութիւն, 12 մեթր լայնք եւ 150,000 քիլկ. ծանրութիւն։

Վերի ծնօտը ակռայ չունի, այլ շեղբեր:

Երկարակեաց է եւ տարին մէկ ձագ կը ծնի.

    8. մեղուի մեծութեամբ ճանճ՝ որ կը խայթէ էշերն ու տաւարը, գոռեխի տեսակ մը։

Types
— Կէտ նշանի, նպատակի՝ նշանակէտ, նպատակակէտ, թիրախ.

— վերջին կէտ՝ վերջակէտ, վախճան, սահման.

— մեկնելու՝ մեկնակէտ.

— կռթնելու՝ յեցակէտ.

— տեսնելու՝ տեսակէտ.

— կշիռքի՝ մէտ.

— հասնելու՝ աստիճան, վիճակ.

— վիճելի՝ քննելի՝ պայմանի՝ հարց, խնդիր.

— խաղի մէջ՝ թիւ.

— ժամանակի՝ պայմանաժամ, ժամանակակէտ.

— ոսպնեակի կիզման՝ հնոց։

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1019
New!
(beta)
ՆԻՇ
գոյական
    1. նշան, կէտ.
    2. թուանշան.
    3. մտային կարողութեան, աւելի ճիշդ կատարողութեան մակարդակը կամ արժէքը ցոյց տուող թիւ.
    4. իմաստ, նշանակութիւն.
    5. մրցումներու մէջ շահուած միաւոր՝ կէտ.
    6. դրոշմ, կնիք.
    7. հետք, նշմար:

Types
— Աչքի՝ քթիթ, քթթում, թարթում։

— Արժէքի՝ չափանիշ, ցուցանիշ։

— Արտադրութեան՝ մակնանիշ, վաճառանիշ:

— Դասերու՝ թիւ։

— Դրամի՝ դրամանիշ։

— Եղունգի արմատին վրայ (ճերմակ)՝ պիժիկ:

— Երաժշտութեան՝ ձայնանիշ։

— Խաղի մէջ՝ կէտ։

— Խորհուրդի՝ խորհրդանիշ:

— Կնունքի՝ դրոշմ:

— Հակառակ՝ հականիշ:

— Հաշուեփայտի՝ քարտ, ծոնդ:

— Մարդկային մորթի վրայ՝ բիծ, խալ, ցան, ման։

— Մրցումի՝ մրցանիշ։

— Յայտնի՝ յայտանիշ:

— Յատուկ՝ յատկանիշ։

— Նոյն՝ հոմանիշ։

— Չափի՝ դատումի՝ չափանիշ։

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1704
New!
(beta)

Similar words
տիւէ
 Usage beta 6 citations 

Usage of matching Word Forms

New! Explore the usage of the word form Թիւէ in the Corpus of Western Armenian.
Also search for "Թիւէ" in these imaged dictionaries:

Explanatory

Thesaurus

Western Armenian

Neologisms

Rhyming

Word Structural

Etymological

Dialectal and Idiomatic

Orthographic

Classical Armenian

Middle Armenian

Early Modern Armenian

Foreign word

Names

Place names

Plant names

Specialized

Abbreviations

© 2026 Nayiri. Armenian dictionary contains 17,718 words.
The site has 144 dictionaries and 3 books.
English
Նայիրի / Nayiri.com