Free Armenian spellchecker
Get HySpell now!
 Dictionary
ՀՈՒՐ
գոյական
    1. կրակ, խարոյկ։
    2. խանդ։
    3. (բանաստեղծական՝) աւիւն։

Phrases
հուրք
եռանդ, հրայրք, հորձք։

Source: Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): p. 294
New!
ՀԵՐ
գոյական մազ, գիսակ, ծամ, վարս։

Source: Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): p. 287
New!
1. ՀՈՒՐ (հրոյ)
գոյական
    1. Կրակ (1)։ (Տե՛ս)։ Խարոյկ։ (Տե՛ս)։
‣ Հին հասկացողութեամբ աշխարհի բոլոր նիւթերը չորս տարրից էին բաղկացած, որ են հող, օդ, հուր, ջուր։

Phrases
Հուր արուեստական
գոյական Հրախաղութիւն, հրթիռ։

Բենգալեան հուր
գոյական Բաղադրութիւն աղբորակի, ծծումբի, բերտոլետեան աղի, որ վառվում է շատ պայծառ լոյսով և կարող է պատրաստվել զանազան գոյներով։ Գործ է ածվում հրավառութեան և հրախաղութեան մէջ։

Հուր յունական
գոյական Բիւզանդական յոյների հնարած մի հեղուկ բաղադրութիւն, որ ջրով չէր հանգչում և որով յոյներն այրում էին Բիւզանդիոնը (Կ. Պոլիսը) պաշարող թշնամու նաւատորմը։
‣ Յունական հրի բաղադրութիւնը այժմ անյայտ է։

⨀old meaning 2. Հրդեհ, կրակ (4), որից ―

Phrases
⨀old word Հուր հարկնել, ⨀old word Հուր արկանել, ⨀old word Հուր վառել, ⨀old word Հրով դատել
ներգործական բայ Կրակ տալ, հրկիզել, հրդեհի մատնել, հրդեհով ոչնչացնել։

    3. Տապ, բորբոքումն։

Phrases
Անտոնեան հուր
գոյական Տե՛ս Կերցաւ, Կեր (5)։

✽rare meaning 4. Առնի անդամը տոչորող ախտ. առնի անդամի բորբոքում։

✽rare meaning 5. Բրգաձեւ մարմին. (սխալ ստուգաբանութեամբ յունարէնի, որտեղ pyr նշանակում է հուր, իսկ pyramis նշանակում է բուրգ)։

    6. Փոխաբերաբար

    1. Աւիւն, խանդ, եռանդ։
‣ Հայրենասիրական հուրը տոչորում էր նրան։

    2. Դարդ, ցաւ։
‣ Նա ինձ մերժեց և մի անմար հուր գցեց իմ սրտում, որ իւր հրեղէն լեզուներով այրում է հոգիս։


ածական
    7. Հրեղէն, բոցավառ, փայլուն։
‣ Հուր-հեր ունէր։
‣ Հուր աչքեր։

Phrases
Հուր մոլեկան, Շրջմոլիկ հուր, Թափառական հուր
գոյական Ֆոսֆորային փայլուն գազ, որ բարձրանում է երբեմն գերեզմաններից կամ այլ տեղերից, որտեղ փտում են կենդանական և բուսական նիւթեր։

Ս. Էլմի հուր
գոյական Հրեղէն լեզուակներ՝ գնդակներ ևն, որ մրրկի ժամանակ, երբ օդը ելեկտրացած է, երբեմն երեւում են զանազան առարկաների, մանաւանդ նաւերի կայմերի ծայրերին, որ հաւանօրէն ելեկտրական ծագում ունի։

⨀old word Հուր փայլեալ
գոյական Ցերեկուայ 12 ժամերից իններորդը (այսինքն երրորդը կէսօրից յետոյ)։

Հուր յաւիտենական
գոյական (Կրօնական) Դժոխքի մշտավառ կրակը։

＋dialectal word Հուրը գնացել, մուրն է մնացել
Հալ ու մաշ է եղել։


＋dialectal word 2. ՀՈՒՐ
գոյական Ծառի կամ թփի ճիւղ։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 1286
New!
(beta)
＋dialectal word ՀՈՒՐՔ
գոյական
    1. Ջերմ մարմնի ճառագայթած ջերմութիւնը, կրակի ցոլքը։
‣ Վառարանի դուռը բացի, հուրքը երեսս զարկեց։
‣ Արեգակի հուրքը։

    2. Ուռէցքի կամ վէրքի տապ, բորբոքում։
‣ Ուռէցքին քացախ քսիր, հուրքը կառնէ (կամ կքաշէ)։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 1287
New!
(beta)
⨀old word ՀԵՐ (հերոյ)
գոյական Գլխի մազ։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 1247
New!
(beta)
ՀՈՒՐ
գոյական
    1. Տե՛ս ԿՐԱԿ (թիւ 1).
    2. (Փոխաբերական իմաստ) հոգեկան բուռն զգացմունք.
    3. (Փոխաբերական իմաստ) այրող ցաւ՝ տարտ՝ վիշտ՝ դառնութիւն.
    4. (Փոխաբերական իմաստ) Տե՛ս ԿՐԱԿ (թիւ 5), խանդ, հրայրք, հուրք, հորձք.
    5. (Փոխաբերական իմաստ) տապ, բորբոքում.
    6. (Փոխաբերական իմաստ) բուռն իրադարձութիւն, ընդվզում.

ածական
    7. (Փոխաբերական իմաստ) հրեղէն, բոցավառ, բոցափայլ, շողշողուն, փայլուն (աչքեր).

գոյական
    8. ծառի կամ թուփի ճիւղ:

Ասացուածքները Տե՛ս ԿՐԱԿԻ տակ:


ՀՈՒՐՀԱՆ,
ՀՈՒՐՀԵՐ
գոյական Տե՛ս ՀՐԱՀԱՆ, ՀՐԱՀԵՐ։

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1287
New!
(beta)
ՀՈՒՐՔ
գոյական
    1. Տե՛ս ՀՈՒՐ, ԿՐԱԿ (թիւ. 1).
    2. տապ, սաստիկ՝ կիզիչ տաք, Տե՛ս ԿՐԱԿ (թիւ 4).
    3. (Փոխաբերական իմաստ) բուռն զգացմունք, կիրք, Տե՛ս ԿՐԱԿ (թիւ 5)։

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1288
New!
(beta)
ՀԵՐ
գոյական գլխու մազ, վարս, ծամ, գիսակ, գէս, հիւսակ (կնոջ)։

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1235
New!
(beta)
ՄԱԶ
գոյական
    1. վերնամաշկային արտադրութիւններ (մարդոց եւ անասուններու) կազմուած իրարու փակած՝ նուրբ բջիջային խողովակներէ. հեր, ծամ, վարս, գէս, գիսակ, գեղմն, գեղմ, բաշ, ձար, ստեւ, բուրդ, սար.
    2. բոյսերու մազմզուկ.
    3. (Փոխաբերական իմաստ) թելանման նուրբ՝ բարակ բան.

ածական
    4. (Փոխաբերական իմաստ) շատ բարակ։

Types
— Այծի՝ այծեայ:

— Անմազ՝ ճաղատ, լերկ, կունտ, հերաթափ:

— Արձակած՝ հերարձակ:

— Արմատի՝ բոյսերու՝ մազմզուկ, մազմզուք, թել, աղուամազ։

— Արուեստական՝ կեղծամ։

— Խառնաշփոթ՝ գիսախռիւ։

— Խոզի՝ խոզանաստեւ, խոզան:

— Կանանց՝ վարս:

— Կինճի, ուղտի, վարազի՝ ստեւ:

— Հասկի (փշոտ)՝ քիստ:

— Հիւսուած՝ ծամ:

— Հիւսուած մազի թել՝ ծամթել, ծամակալ, ժապաւէն, վարսակալ։

— Ձիու, առիւծի (վիզի)՝ բաշ:

— Ձիու պոչի՝ ձար։

— Մարդու՝ հեր։

— Մարդու երեսի՝ աղուամազ։

— Մարդու (քիթին եւ բերնին միջեւ)՝ պեխ:

— Մարդու կզակի եւ երեսի (երկար)՝ մօրուք:

— Ոլորուն՝ գանգուր, գռուզ։

— Ոլորուն՝ (ճակտին կամ քունքին վրայ)՝ խոպոպ:

— Ոլորուն մազ ունեցող՝ գանգրահեր:

— Ոչխարի՝ բուրդ։

— Պտուղի, մորթի (նուրբ)՝ աղուամազ, տակռիք, զաղապ:

— Սաղաւարտի՝ գիսակ:

Phrasal Verbs
Հաւկիթին մէջ մազ փնտռել
ներգործական բայ բծախնդրութիւն ընել:

Հօրմէն՝ մօրմէն մազ մը չունենալ
ներգործական բայ
    1. հօրը՝ մօրը, չնմանիլ.
    2. անոնց յատկութիւնները չունենալ.
    3. ո՛չ մէկ ժառանգ ստացած ըլլալ։

Մազ մնալ
չէզոք բայ քիչ արանք՝ միջոց մնալ։

Մազ պակսիլ
չէզոք բայ աննշան չափով պակսիլ:
‣ Հկնշ.մազ չպակսիլ։

Մազերը ցցուիլ
չէզոք բայ
    1. սաստիկ վախնալ.
    2. սաստիկ ջղայնանալ։

Մազերը փուշ - փուշ ըլլալ
չէզոք բայ
    1. նողկանք զգալ.
    2. սոսկալ։

Մազէ կախուած ըլլալ
չէզոք բայ վտանգին ծայրը գտնուիլ:

Մազը մազէն զատել
չէզոք բայ ուշիմ ըլլալ։

Մազին դպչիլ
ներգործական բայ աննշան չափով վնաս հասցնել:

Մազ պոկել
ներգործական բայ կեղեքել:

Մէկը մէկուն մազին հետ չփոխել
ներգործական բայ այնքան արժանաւոր ըլլալ, որ մէկուն մազը աւելի յարգ ունի քան միւսին ամբողջ անձը։

Մէկուն բերանը մազ բուսնիլ
չէզոք բայ նոյն բանը կրկնելէն զզուած ըլլալ։

Phrases
Մազապուրծ
հազիւ - հազ փրկուած։

Մազը կտրած
անզգամ, անառակ:

Մազի համրանքով, Մազի չափ
անթիւ:

Related Words
— Այրերու մազը յարդարող սափրիչ՝ վարսայարդար:

— Կանանց վարսերը յարդարող՝ վարսայարդար։

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1387
New!
(beta)
ՀԵՐՔ
(Գրաբար)

գոյական մազեր. օրինակ՝ «թէ իմ ալեւոր հերքս սեւնային . . .» (Երգ):

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1239
New!
(beta)
ՀՐԱՀԵՐ,
ՀՈՒՐՀԵՐ
ածական հրագոյն մազեր ունեցող, երագէս, հրավարս, հրածամ, բոցահեր, բոցագէս. օրինակ՝
‣ «Նա հուր հեր ունէր, բոց ունէր մօրուս, եւ աչկունքն էին արեգակունք» (վիշապաքաղ՝ օձասպան Վահագն):

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1294
New!
(beta)
 Usage beta 1 citation 

Usage of matching Word Forms

Also search for "Հուր-հեր" in these imaged dictionaries:

Explanatory

Thesaurus

Western Armenian

Neologisms

Rhyming

Word Structural

Etymological

Dialectal and Idiomatic

Orthographic

Classical Armenian

Middle Armenian

Early Modern Armenian

Foreign word

Names

Place names

Plant names

Specialized

Abbreviations

© 2026 Nayiri. Armenian dictionary contains 17,718 words.
The site has 144 dictionaries and 3 books.
English
Նայիրի / Nayiri.com