Free Armenian spellchecker
Get HySpell now!
 Dictionary
ՕՐ
գոյական
    1. 24 ժամուան միջոց՝ որուն ընթացքին երկրագունդը ինքն իր վրայ մէկ թաւալում կ՚ընէ. գիշեր-ցերեկ.
    2. 12 ժամուան միջոց՝ որուն ընթացքին արեւը կը լուսաւորէ աշխարհը. օրուան լոյս եղած ժամանակը՝ առաւօտէն մինչեւ երեկոյ. ցերեկ, տիւ.
    3. առաւօտ, լուսածագ.
    4. մթնոլորտային վիճակ. եղանակ.
    5. աշխատանքի համար սահմանուած որոշ ժամեր մէկ օրուան մէջ. աշխատօր.
    6. ժամանակ, ժամանակաշրջան, դարաշրջան.
    7. վիճակ, կացութիւն, դրութիւն.
    8. որոշ անցքի՝ դէպքի եւ այլնի տարելիցի կամ տարեդարձի օրը.
    9. շաբթուան եօթը օրերէն որեւէ մէկը.
    10. ժամանակամիջոց, ժամկէտ.
    11. կեանքի ընթացք՝ տեւողութիւն.
    12. տարիք, հասակ.
    13. ուղեւորութեան՝ ճամբորդութեան միօրեայ միջոցի՝ ճամբու տարածութիւն՝ հեռաւորութիւն:

Types
— Ամէն օրուան՝ հանապազօրեայ:

— Այսօրուան յաջորդ՝ վաղը:

— Երէկ չէ առջի՝ եռանդ։

— Ծնունդի՝ Զատիկի նախընթաց՝ խթում, նախատօնակ։

— Հասարակ՝ կէսօր, միջօրէ, միօրեայ:

— Մահուան տարեդարձի՝ տարելից։

— Նախընթաց՝ նախօրեակ:

— Նոր տարուան՝ ամանոր, կաղանդ, տարեգլուխ, տարեմուտ։

— Ուտիքի՝ մսուտու, ուտիս:

— Պահքի՝ կատիկ, պահեցողութեան օր։

— Վճարման՝ վճարօր, պայմանաժամ, ժամկէտ (փոխ-գիրի՝ մուրհակի):

— Տօնական՝ տօն:

Phrasal Verbs
Այս օրին հասնիլ
չէզոք բայ այս վիճակին (ընդհանրապէս՝ գէշ) հասնիլ:

Մէկուն օրը բացուիլ յաջող
ներգործական բայ նպաստաւոր դրութիւն ստեղծուիլ մէկուն համար։

Շան օրը ձգել
ներգործական բայ գէշ վիճակի հասցնել, նեղել, խայտառակել։

Շան օրի մէջ գտնուիլ, շան օրի մէջ ըլլալ
չէզոք բայ գէշ՝ խայտառակ վիճակի մէջ գտնուիլ՝ ըլլալ։

Օր աշխատիլ, օր ուտել
չէզոք բայ օրական աշխատանքով ապրիլ, ուրիշ եկամուտ չունենալ։

Օր արեւ չունենալ, օր արեւ չտեսնել
ներգործական բայ
    1. հանգիստ՝ բախտաւոր կեանք չունենալ՝ չտեսնել.
    2. վաղամեռ ըլլալ:

Օր տալ
ներգործական բայ
    1. հանգիստ կեանք տալ, ձգել՝ որ հանգիստ ապրի.
    2. ժամանակամիջոց տալ, ժամկէտը երկարաձգել:

Օր տեսնել
չէզոք բայ հանգիստ կեանքով ապրիլ, խաղաղ եւ երջանիկ ապրիլ, օր-արեւ տեսնել։

Օր ցուցնել
ներգործական բայ նոյնն է՝ Օր տալ (թիւ 1)։

Օրերը լեցուիլ
չէզոք բայ ծննդաբերութեան օրերը մօտենալ։

«Օրերը քեզի» ըսել
ներգործական բայ
    1. հանգուցեալին մահով՝ անոր կորսնցուցած կեանքի օրերը քեզի շնորհուի (կ՚ըսուի ցաւակցութեան ատեն).
    2. շատ ապրիս։

Օրը անցնիլ
չէզոք բայ
    1. պայմանադրուած օրը անցնիլ, ժամկէտը անցնիլ.
    2. օրը իրիկուն ըլլալ:

Օրը-արեւը փճանալ
չէզոք բայ դժբախտանալ, կեանքը սեւ ըլլալ՝ դառնալ։

Օրը բացուիլ
չէզոք բայ
    1. լուսնալ.
    2. եղանակը պարզուիլ.
    3. նպաստաւոր՝ բարւոք վիճակ՝ դրութիւն ստեղծուիլ:

Օրը երթալ
չէզոք բայ օրը անցնիլ, երեկոյանալ, իրիկնանալ:

Օրը իրիկուն ընել
չէզոք բայ մթնցնել՝ ամբողջ օրը անցընել, օրը մթնցնել։

Օրը մաշեցնել
չէզոք բայ օրը՝ կեանքը յումպէտս վատնել. սպառել։

Օրը մէկ ժում հաց ուտել
ներգործական բայ օրը մէկ անգամ ճաշել։

Օրը սեւ ու մթին (մութ) ըլլալ
չէզոք բայ կեանքը թշուառութեան՝ դժբախտութեան մէջ անցընել:

Օրը օր ընել
ներգործական բայ լաւ կեանք վարել, ուրախ կեանք վարել, երջանիկ կեանք վարել՝ ապրիլ:

Phrases
Իր օրին
    1. իր ժամանակին.
    2. անցեալին:

Լուր օր, պարզ օր
գոյական գործի օր, աշխատանքի օր, աշխատօր:

Ծննդեան օր
գոյական տարեդարձ։

Նեղ օր
դժուար վիճակ, նեղութիւններու օր:

Օր մը
երբեմն, երբեւիցէ:

Օրական թերթ
օրաթերթ, օրագիր, լրագիր։

Օրական վարձք
օրավարձ, աւուրչէք։

Օրէ օր, օր քան զօր
օրըստօրէ:

Օրուան հաշիւ
օրհաշիւ (օրահաշիւ)։

Օրուան ուտելիք
օրապահիկ, ոգեպահիկ, կերակուր։

Այս օրերս
մօտ (մօտիկ)՝ այս ժամանակներս (քիչ առաջ կամ ետք)։

Այս օրուան լոյսը չես տեսներ
քեզ կը սպաննեմ՝ կը սատկեցնեմ:

Աստծու օրը
ամէն օր:

Աստուած այն օրը չտայ չցուցնէ (բարեմաղթութիւն)
Աստուած չընէ, Աստուած հեռու ընէ՝ պահէ:

Աւուր հացի կարօտ
ուտելու հացի կարօտ, շատ աղքատ՝ թշուառ։

Բարեկամը նեղ օրուան համար է
բարեկամին անհրաժեշտութիւնը նեղ օրուան ընթացքին՝ մէջ կը զգացուի:

Գայլը ամպ (ամպոտ) օրը կ՚ուրախանայ, ամպ (ամպոտ) օրը գայլին հարսանիք է
ամպոտ օրը մարդիկ տուներէ ներս քաշուելով՝ գայլերուն առիթ կը ստեղծուի որսի:

Գէշ օրն ինծի, գէշ հարսը քեզի (անէծք)
գէշ օրը վաղանցուկ երեւոյթ է, սակայն գէշ հարսը մնայուն փորձանք։

էլի [ժողովուրդ՝ հաւաքականութիւն] հետ օրը Զատիկ է
հաւաքականութեան հետ օրը անցընելը՝ տօնի՝ տօնական օրի ուրախութիւն կ՚առթէ:

Լայն օրդ նեղ ըրէ, որ նեղ օրդ լայն ապրիս, Լայն օրդ նեղ ըրէ, որպէսզի նեղ օրդ լայն ապրիս
տնտեսագէտ՝ խոհեմ եղիր, որպէսզի չսնանկանաս՝ թշուառ օրերու մէջ չիյնաս։

Կարմիր ձու տուր, կարմիր օր տամ
բարիքն ու չարիքը ըստ արժանւոյն կը հատուցուին։ Բարիք տուր, որպէսզի բարիքով վարձատրեմ քեզ։

Ո՞ր օրուան բարեկամ ենք
ինչպէ՞ս պէտք է երեւի մեր բարեկամութիւնը (կ՚ըսուի՝ ակնկալուած գործակցութեան մը պարագային):

Ո՞ր օրուան կը սպասես
    1. այլեւս ինչո՞ւ կը սպասես.
    2. գործադրէ՛ որոշումդ՝ ծրագիրդ (դրական կամ ժխտական)։

Սեւ գիրը կարմիր օրեր կը բերէ
այբուբենը՝ գիրը՝ գիրքը՝ ուսումը մարդը կը լուսաւորէ, կարդացողը կրթուած՝ լուսամիտ կ՚ըլլայ։

Սպիտակ փողը՝ դրամը սեւ օրուան համար է
դրամը նեղ օրերուն անհրաժեշտ է։

Վա՜յ իմ (մեր՝ ձեր՝ անոր եւ այլն) օրին
աւա՜ղ, ի՜նչ գէշ օրի հասանք, ի՜նչ դժբախտ ենք:

Քանի մը օրուան հարց է
    1. նոր ծագած հարց մըն է.
    2. քանի մը օրէն կը լուծուի՝ կ՚իրականանայ:

Օր առաջ
    1. նախօրօք, կանխօրօք, վաղօրօք.
    2. որքան կարելի է շուտ, հնարավորին չափ շուտ՝ կանուխ:

Օր կ՚երթայ, օրուան ղատէն [փորձանք] չ՚երթար՝ կը մնայ
ինչ որ ըլլալու է՝ պիտի ըլլայ՝ պատահի:

Օր մը երկու
երկու օր մը, քանի մը օր։

Օր մը չէ օր մը
որեւէ օր, երբեւիցէ։

Օր չանցած
առանց օր անցընելու, իսկոյն։

Օր օրի վրայ
օրէ օր աւելի եւ աւելի։

Օրդ սեւնայ, արեւդ սեւնայ
(անէծք) թշուառ ըլլաս, դժբախտանաս։

Օրերդ շատ ըլլան
(բարեմաղթութիւն) շատ ապրիս, երկար ապրիս։

Օրերէն օր մը
    1. ժամանակ մը, երբեմն, երբեւիցէ.
    2. անգամ մը, ինչ-որ ժամանակ.
    3. անցեալին։

Օրերը համրուած են
ապրելիք չունի, շուտով կը մահանայ՝ կը մեռնի:

Օրերով
    1. ամբողջ օրեր.
    2. քանի մը օր։

Օրերու կարաւան
օրերու յաջորդական շարք՝ ընթացք:

Օրը գայ, բարին հետը
բարեմաղթութիւն, որ ապագային կատարուելիք գործի ժամանակ՝ հանգամանքները նպաստաւոր ըլլան:

Օրը իրիկուն դարձաւ, օրը իրիկուն եղաւ
շատ ժամանակ եղաւ, ուշացաւ:

Օրը մէկ
    1. օրը անգամ մը.
    2. ամէն օր կրկնելով։

Օրը ցերեկով
ցերեկ՝ լոյս ժամանակ. բոլորին աչքին առջեւ, բոլորին գիտութեամբ, բացայայտօրէն:

Օրը օրին
    1. ամէն օր, յաջորդաբար.
    2. օրըստօրէ, օրէօր, հետըզհետէ:

Օրին
    1. նոյն օրը.
    2. ժամանակին, անցեալին:

Օրն ի բուն
ամբողջ օրը։

Օրուան հարց
ժամանակակից հարց, որով բոլորը հետաքրքրուած են:

Օրուան հերոս
ան որ ներկայիս՝ որոշ ժամանակ կը գրաւէ ընդհանուր ուշադրութիւնը։

Related Words
— Նախապէս՝ կանխաւ, կանխօրօք:

— Օրուան՝ ժողովի կարգ՝ օրակարգ, օրանիւթ:

Ամսանուն (թիւով 13). 1. Նաւասարդ (հռոոմէացիներու Օգոստոս ամիսը). 2. Հոռի. 3. Սահմի. 4. Տրէ կամ Տրեւ. 5. Քաղոց. 6. Արաց. 7. Մեհեկի կամ Մեհեկան. 8. Արեգ. 9. Ահեկան. 10. Մարերի. 11. Մարգաց. 12. Հրոտից։ Յաւելեաց - 5-6 օրերը (360էն ետք)։ Հեթանոս հայերը տարին կը բաժնէին 12 հաւասար ամիսի (իւրաքանչիւրը՝ 30 օր) : 13րդը՝ Յաւելեացամիսն էր:

Առանձին անուանակոչում (օրանուն) ունեցած են հայկական հին ամսուան 30 օրերը - 1. Արեգ. 2. Հրանդ. 3. Արամերէն 4. Մարգար. 5. Ահրանք. 6. Մազդեղ. 7. Աստղիկ. 8. Միհր. 9. Շփոթաբեր. 10. Մուրց. 11. Երեզկան. 12. Անի. 13. Պարխար. 14. Վանատուր. 15. Արամազդ. 16. Մանի. 17. Ասակ. 18. Մասիս. 19. Անահիտ. 20. Արագած. 21. Գրգուռ կամ Գորգոր. 22. Կորդի կամ Կորդուիք. 23. Ծմակ. 24. Լուսնակ. 25. Ցրօն. 26. Նպատ. 27. Վահագն. 28. Սիմ. 29. Վարագ. 30. Գիշերավար:

Գիշերուան ժամերը - 1. Խաւարուկ. 2. Աղջամուղջ. 3. Մթացեալ. 4. Շաղաւօտ. 5. Կամաւօտ. 6. Բաւական. 7. Հաւաթափեալ կամ Խօթափեալ. 8. Գիզակ. 9. Լուսաճեմ. 10. Առաւօտ. 11. Լուսափայլ. 12. Փայլածու:

Ցերեկուան ժամերը. 1. Այգ. 2. Ծայգ. 3. Ծայրացեալ. 4. Ճառագայթեալ. 5. Շառաւիղեալ. 6. Երկրատես. 7. Շանթակող. 8. Հրակաթ. 9. Հուր Փայլեալ. 10. Թաղանթեալ. 11. Արագոտ. 12. Արփող։

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 2468
New!
(beta)
ԸՆԵԼ
ներգործական բայ
    1. կատարել, իրագործել, իրականացնել, իրացնել, գործադրել.

    2. (Փոխաբերական իմաստ) դարձնել, վերածել, հանդիսացնել. օրինակ՝
‣ «Տունս աղօթքի տուն է, դուք զայն աւազակներու տուն ըրիք» (ՅԻՍՈՒՍ)։

Բայարմատներու կամ անոնց նշանակութիւնը ունեցող բառերու հետ գործածուելով կը կազմէ բազմաթիւ բարդ բառեր ու ասացուածքներ.

Phrasal Verbs
Բան մը ընել
չէզոք բայ զբաղիլ, պարապիլ.

դաս ընել
չէզոք բայ սորվիլ.

գոց ընել
ներգործական բայ բերնուց սորվիլ, արտասանել.

պարտականութիւնը ընել
չէզոք բայ կատարել.

խօսք ընել
ներգործական բայ բամբասել.

խօսքը մէկ ընել
չէզոք բայ համաձայնիլ.

մտիկ ընել
ներգործական բայ 1. լսել, ականջ տալ,

չէզոք բայ 2. անսալ, հնազանդիլ.

մտիկ չընել
չէզոք բայ չանսալ, անսաստել, հեստել.

հոգ ընել
ներգործական բայ հոգալ, մտահոգուիլ.

կոչ ընել
ներգործական բայ թելադրել.

ազդեցութիւն ընել
ներգործական բայ ազդել.

դուրս ընել
ներգործական բայ վռնտել, արտաքսել.

ջանք ընել
չէզոք բայ ջանալ.

ճիգ ընել
չէզոք բայ ճգնիլ.

անհետ ընել
ներգործական բայ
    1. ջնջել,
    2. բնաջնջել.

ջուրի ճամբայ ընել
չէզոք բայ տեւական երթալ-գալ.

օգնութիւն ընել
չէզոք բայ օգնել.

թոյլտուութիւն ընել
ներգործական բայ թոյլատրել.

աչք ընել
չէզոք բայ ակնարկել.

քիթ ընել
չէզոք բայ քէննալ.

քիթ-բերան ընել
ներգործական բայ
    1. հեգնել,
    2. դժգոհիլ.

գործ ընել
չէզոք բայ գործել.

գործ մը աճապարանքով ընել
ներգործական բայ շլտորել, թալաթոսել.

հանգոյց ընել
ներգործական բայ հանգուցել, կղծել.

մատնութիւն ընել
չէզոք բայ մատնել.

դաւաճանութիւն ընել
չէզոք բայ դաւել, դաւաճանել.

գողութիւն ընել
չէզոք բայ գողնալ.

ստախօսութիւն ընել
չէզոք բայ ստել.

կռիւ ընել
չէզոք բայ կռուիլ.

վէճ ընել
չէզոք բայ վիճիլ.

հաշտութիւն ընել
չէզոք բայ հաշտուիլ.

աշխատանք ընել
չէզոք բայ աշխատիլ.

գանգատ ընել
չէզոք բայ գանգատիլ.

բողոք ընել
չէզոք բայ բողոքել.

հրաման ընել
ներգործական բայ հրամայել.

սերտողութիւն ընել
ներգործական բայ սերտել.

մատի փաթթոց ընել
ներգործական բայ մեղադրել.

խաղք ու խայտառակ ընել
ներգործական բայ խայտառակել.

հաշիւ ընել
ներգործական բայ հաշուել.

գումար ընել, գումարում ընել
ներգործական բայ գումարել.

բաժանում ընել
ներգործական բայ բաժնել.

բազմապատկութիւն ընել
ներգործական բայ բազմապատկել.

հանում ընել
ներգործական բայ հանել.

նպաստ ընել
չէզոք բայ նպաստել.

տակը ընել
չէզոք բայ անկողինը աղտոտել.

վրան ընել
չէզոք բայ շապկընկերը՝ վարտիկը ջրոտել, շրել.

բամբասանք ընել
ներգործական բայ բամբասել.

զոհ ընել
ներգործական բայ զոհել.

ճաշ ընել
չէզոք բայ ճաշել.

նախաճաշ ընել
չէզոք բայ նախաճաշել.

ընթրիք ընել
չէզոք բայ ընթրել.

աղօթք ընել
չէզոք բայ աղօթել.

պատարագ ընել
չէզոք բայ պատարագել.

հանգիստ ընել
չէզոք բայ հանգչիլ.

խաղ ընել
չէզոք բայ կատակել.

քէն ընել
չէզոք բայ քէննալ.

միտք ընել
չէզոք բայ մտահոգուիլ.

խելք ընել
չէզոք բայ ճար մը խորհիլ.

վնաս ընել
չէզոք բայ վնասել.

շահ ընել
ներգործական բայ շահիլ.

տակնուվրայ ընել
ներգործական բայ խառնշտկել.

առաջարկութիւն ընել
ներգործական բայ առաջարկել.

երես ընել
չէզոք բայ դժգոհիլ.

գործէ ընել
ներգործական բայ աշխատանքը խանգարել.

տուն-տեղ ընել
ներգործական բայ յարդարել.

շնորհ ընել
ներգործական բայ
    1. շնորհել,
    2. բարիք ընել.

ախուվախ ընել
չէզոք բայ հառաչել.

տեղ ընել
ներգործական բայ
    1. անկողին պատրաստել,
    2. քովը նստելու տեղ բանալ.

հրաշք ընել
ներգործական բայ հրաշագործել.

ինչ ըրաւ-չըրաւ ընել
չէզոք բայ ամէն միջոցի դիմեց.

օրը օր ընել
ներգործական բայ կեանքը վայելել.

օրը իրիկուն ընել
ներգործական բայ ժամանակ անցընել.

թագաւոր ընել
ներգործական բայ օծել, ընտրել.

թշնամի ընել
ներգործական բայ
    1. թշնամացնել,
    2. թշնամի շահիլ.

բոյն ընել
ներգործական բայ շինել.

հարս ընել
ներգործական բայ հարսնացնել.

թղթոսկին տոլար ընել
ներգործական բայ վերածել.

գէշ-աղէկ բան մը ընել
ներգործական բայ յարմարցնել.

շատախօսութիւն ընել
չէզոք բայ շաղակրատել.

բանգործ ընել
ներգործական բայ նպատակադրել.

խենթ ընել
ներգործական բայ խենթեցնել.

յիմար ընել
ներգործական բայ հիմարացնել.

հիւանդ ընել
ներգործական բայ հիւանդացնել.

լաւ ընել
ներգործական բայ
    1. աղէկցնել,
    2. բժշկել.

շէն ընել
ներգործական բայ շէնցնել.

կար ընել
ներգործական բայ կարել.

հովուութիւն ընել
ներգործական բայ հովուել.

արհեստ ընել
ներգործական բայ սովորութիւն դարձնել.

որսորդութիւն ընել
ներգործական բայ որսալ.

շուտ ընել
չէզոք բայ աճապարել.

ուսումնասիրութիւն ընել
ներգործական բայ ուսումնասիրել.

սխալ ընել
չէզոք բայ սխալիլ.

կաթը մածուն ընել
ներգործական բայ մակարդել, մակրդել.

ցորենը ալիւր ընել
ներգործական բայ աղալ.

քերթողութիւն ընել
ներգործական բայ քերթել.

վերծանում ընել
ներգործական բայ վերծանել.

թարգմանութիւն ընել
ներգործական բայ թարգմանել.

պատերազմ ընել
չէզոք բայ պատերազմիլ.

թագաւորութիւն ընել
չէզոք բայ թագաւորել.

խաղաղութիւն ընել
ներգործական բայ խաղաղեցնել:

Phrases
Աստուած չընէ
Տէր մի՛ արասցէ.

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 657
New!
(beta)
Also search for "Օրը իրիկուն ընել" in these imaged dictionaries:

Explanatory

Thesaurus

Western Armenian

Neologisms

Rhyming

Word Structural

Etymological

Dialectal and Idiomatic

Orthographic

Classical Armenian

Middle Armenian

Early Modern Armenian

Foreign word

Names

Place names

Plant names

Specialized

Abbreviations

© 2026 Nayiri. Armenian dictionary contains 17,718 words.
The site has 144 dictionaries and 3 books.
English
Նայիրի / Nayiri.com