Free Armenian spellchecker
Get HySpell now!
 Morphology

Western Armenian

չարդ → չար (noun)
Singular • Nominative case • Second Person Singular Possessive Article դ
Singular • Accusative case • Second Person Singular Possessive Article դ
 Dictionary
չար ածական Գէշ, վատ, վնասակար:
չար գոյական Չար գոյութիւն, փորձանք, դեւ:

Աղբիւր՝ Բառգիրք հայերէն լեզուի։ Անդրանիկ Վրդ. Կռանեան, Պէյրութ, 1998։ Էջ 373։


ՉԱՐ
ածական վատ, վատթար, գէշ, յոռի, անզգամ։

Source: Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): p. 401
New!
＋dialectal word ՉԱՐԴ
գոյական

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 1778
New!
(beta)
1. ՉԱՐ չարի (չարաց և չարոյ)
ածական
    1. Ի բնէ վնասակար յատկութիւն ունեցող։ Հակառակը՝ Բարի։
‣ Զրադաշտական վարդապետութիւնը բոլոր արարածները բաժանում էր չար և բարի արարածների։
‣ Եզնիկ Կողբացին ապացուցանում է, թէ չկայ ի բնէ չար և ի բնէ բարի արարած։
‣ Չար համարվածը երբեմն բարիք է բերում և ընդհակառակը։
‣ Չար և բարի՝ յարաբերական հասկացողութիւններ են. մեղուն բարի է՝ երբ մեղր է տալիս, չար է՝ երբ խայթում է։

    2. Նա որ ներքին տրամադրութիւն ունի ուրիշին վնասելու, նրան անախորժ բան անելու։
‣ Նա չար սիրտ ունի, որտեղ ձեռքիցը գայ՝ կաշխատի վնասել։
‣ Չար մարդիկ երգ չունին։
‣ Ես չար մարդու պատահեցայ։

    3. Վնասող, վնասաբեր։
‣ Չար գազան։
‣ Չար աչք ունի։

    4. Ձախորդ, վտանգալից։
‣ Չար ժամի եկար։
‣ Ժամանակը չար է, զգոյշ պէտք է լինել։

    5. Դժնեայ, բարկացկոտ, անախորժ։
‣ Չար աչքեր ունի։
‣ Դէմքի չար արտայայտութիւն։
‣ Ի՜նչ չար պառաւ է։

    6. Չարաճճի, անհանգիստ, անկարգապահ։ Հակառակը՝ Խելօք։
‣ Չար երեխայ։
‣ Չար աշակերտներին ի՜նչպէս խելօքացրեց։
‣ Լիրը իւր խեղկատակին կոչեց չար յիմար. խեղկատակն ասաց, որ ինքը չար յիմար է, իսկ Լիրը բարի յիմար։

⨀old meaning 7. Վատ, գէշ, յոռի, անպիտան։
‣ Չար ծառ, չար պտուղ, չար ջուր, չար քամի։

    8. Չարութիւն արտայայտող, չարութիւնից առաջացած։
‣ Չար գործեր։
‣ Չար խորհուրդ՝ դիտաւորութիւն։

Phrases
Չար լեզու
գոյական Բամբասասէր մարդ։

գոյական
    9. Ինչ որ բարի չէ, ինչ որ ընդհանուր գիտակցութեամբ հասարակական տեսակէտից վնասակար է։
‣ Արհմնը չարի արարիչ էր, Որմիզդը բարու։
‣ Չարը բարուն հակառակ է (առած, որի մէջ չար՚ը կարող է նշանակել և սատանայ, (1 նշանակութեամբ)։

    10. Գործ՝ դիտաւորութիւն, որ վնասակար է ընդհանրապէս կամ մասնաւորապէս մէկին։
‣ Չարին չարով պատասխանել՝ սա մովսիսականների սկզբունքն է։

⨀old meaning 11. (Կրօնական) Սատանայ՝ իբրեւ հակառակորդ բարի աստծու։

(Համեմատել ＋Չարն սատանայ։ ＋Չարոց. ＋Չարոցի հանդիպել)։

    12. Չարիք, գժտութիւն, կռիւ ևն։
‣ Կրակը մարաւ, չարը խափանեց (ասացուած)։
‣ Նա գնաց, և չարը մէջտեղից վերացաւ։

⨀old meaning 13. Կոռ, բէգեառ կամ ընդհանրապէս հարկ։
‣ («Եթէ ոք… զքահանայ ի չար ընկենու, զոր ազատեցի ես յամենայն ուրեք», «Զաստուածածնին քահանայքն ազատ արարք յամենայն արքունի չարէ»։ Օրբելեան, Թիֆր. հրատ. եր. 171, (81)։

մակբայ
⨀old meaning 14. Չարաբար, չարութեամբ։

Derivatives
⨀old word Չարով, ⨀old word Չարեաւ, ⨀old word Չարիւ, ⨀old word Չարով
մակբայ Չար (14)։

Phrasal Verbs
⨀old word Չար առնել (արարի), ⨀old word Չար գործել
չէզոք բայ
    1. Վատ բան անել։
    2. Վնաս հասցնել, չարիք գործել։

Մէկի չարը տանել
չէզոք բայ Իւր վրայ ընդունել՝ կրել այն չարիքը, որ մէկին պիտի հասնէր։
‣ Մա՛յրիկ, ամանը կոտրեցի. －Չարդ տարաւ (այսինքն՝ քեզ մի փորձանք՝ չարիք պիտի հասնէր, այդ փորձանքն ամանին եկաւ, և դու ազատվեցիր)։

Phrases
Չարդ տանիմ
Թող քեզ հասանելիք չարիքները իմ վրայ գան, քեզ մատաղ. քո ցաւն առնեմ. (գգուական կամ աղերսական խօսք)։

⨀old word Չարս տանի
Ո՜րքան տգեղ է (այնքան տգեղ է, որ թէկուզ ինձ հասանելիք չարիքին հանդիպի՝ ոչ ոք չի տուժի)։

Չարին փոխ լինել կամ, Չարին փոխ երթալ
չէզոք բայ Տե՛ս Չարը տանել։
‣ «Սո՛ւս, չարիդ փոխ ըլեմ, Հանէս ջան, սո՛ւս, քէ մատաղ»։

Ի չարն գործ դնել, Ի չարն գործ կիրարկել, Ի չարն գործադրել
ներգործական բայ Տե՛ս Չարարկել։

Phrases
⨀old word Այս չար
գոյական Տե՛ս Այս (2)։

Չար աչք
գոյական Տե՛ս Աչք՚ի տակ։

Չար թել
գոյական Սաստիկ ոլորված՝ թէժ թել։


⨀old word 2. ՉԱՐ
գոյական Անորոշ տեսակի հարկ՝ անձերից, անասուններից, կալուածներից, (հաւանօրէն ընդհանուր անուն տուրքերի). յիշվում են առանձին տեսակները՝ բերդաչար՝ բնաչար։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 1774
New!
(beta)
＋dialectal word ՉԱՐՔ
գոյական (Սնոտիապաշտական) Սատանայ։
‣ Չարքի գալ կամ Չարոց հանդիպել։

Համեմատել Չար (11), չարոց։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 1780
New!
(beta)
ՉԱՐԴ
գոյական ագռաւներու ցեղին պատկանող անտառային թռչուն մը։

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1938
New!
(beta)
ՉԱՐ
ածական
    1. վնասակար յատկութիւն ունեցող.
    2. չարութիւն պարունակող՝ արտայայտող.
    3. վնաս պատճառող՝ ծնող. վնասող, վնասաբեր, վնասակար.
    4. ձախորդ, աղետաւոր.
    5. դաժան, դժնի, չարաչար.
    6. չարաճճի, անկարգ, անկարգապահ, անհանգիստ.
    7. վատ, վատթար, յոռի, անպիտան, գէշ.
    8. զայրոյթ՝ բարկութիւն արտայայտող. բարկացոտ, չարացած.
    9. չար խօսք՝ փափաք արտայայտող. չարասիրտ, չարակամ, չարանենգ, նենգամիտ.
    10. կատաղի.
    11. անխիղճ, անգութ.
    12. չարագործութիւններով լեցուած.

գոյական
    13. ինչ որ հանրային կարծիքով վնասակար է. չարիք, չարութիւն.
    14. չարագործութիւն.
    15. աղէտ.
    16. գժտութիւն, կռիւ.
    17. չարիք գործող մարդ. չարագործ.
    18. չար ոգի, չարք, քաջք.
    19. (Կրօնական) սատանայ.
    20. ցաւ, հիւանդութիւն:

Phrasal Verbs
Չար աչքի գալ
չէզոք բայ ուրիշի մը նախանձոտ նայուածքէն ազդուելով՝ փորձանքի մէջ իյնալ, հմայուելով վնասուիլ:

Չար աչքով նայիլ
չէզոք բայ անբարեացակամութեամբ՝ նախանձով նայիլ։

Չար աստղի տակ ծնիլ, չար աստղի տակ ծնած ըլլալ
չէզոք բայ անյաջողութեան մէջ ըլլալ, դժբախտութեան մէջ ըլլալ։

Չար բերան ըլլալ
չէզոք բայ բամբասող ըլլալ։

Չար լեզու ունենալ
ներգործական բայ
    1. չարախօսող ըլլալ.
    2. խայթող՝ կճող՝ կծող ըլլալ։

Չար խաղ խաղալ
ներգործական բայ չէզոք բայ անախորժութիւն պատճառել:

Չարը խափանել
ներգործական բայ չարը հեռացնել, չարիքը հեռացնել:

Չարը տանիլ
ներգործական բայ փորձանք մը անցնիլ՝ փոքր վնաս մը պատճառելով։

Չարի գալ
չէզոք բայ չարիքի հանդիպիլ, անյաջողութեան հանդիպիլ, վնասի հանդիպիլ:

Չարն ու բարին հասկնալ, չարն ու բարին ըմբռնել
ներգործական բայ գէշն ու լաւը, վնասակարն ու օգտակարը հասկնալ՝ զատել:

Phrases
Չար աչք
չարագուշակ՝ չարաբեր աչք՝ հայեացք։

Չար աչքէ հեռու
վնասէ՝ փորձանքէ հեռու։

Չար լեզու
    1. չարախօս՝ բամբասող լեզու՝ բերան.
    2. չարախօս՝ բամբասող մարդ:

Չար հոգի
չարասիրտ, չարակամ։

Չար ճամբայ, չար ուղի
գէշ՝ մոլորած վարմունք՝ ընթացք:

Չար ոգի
սատանայ, քաջը:

Չարդ տանիմ
թող իմ վրաս գայ քեզի գալիք որեւէ փորձանք. քու ցաւդ առնեմ՝ տանիմ. դուն անվթար մնաս:

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1932
New!
(beta)
ՉԱՐՔ
գոյական երեւակայական չար ոգի՝ էակ. քաջք, սատանայ:

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1939
New!
(beta)
 Usage beta 2 citations 

Usage of matching Word Forms

New! Explore the usage of the word form չարդ in the Corpus of Western Armenian.
Also search for "չարդ" in these imaged dictionaries:

Explanatory

Thesaurus

Western Armenian

Neologisms

Rhyming

Word Structural

Etymological

Dialectal and Idiomatic

Orthographic

Classical Armenian

Middle Armenian

Early Modern Armenian

Foreign word

Names

Place names

Plant names

Specialized

Abbreviations

© 2026 Nayiri. Armenian dictionary contains 95,898 words.
The site has 144 dictionaries and 3 books.
English
Նայիրի / Nayiri.com